Spis tre┼Ťci: ┬á opis ┬á| mapa ┬á| komentarze

Znak - Szlak pieszy czerwony

Bydgoszcz Mariampol – My┼Ťl─Öcinek, im. Jeremiego Przybory (szlak pieszy, czerwony)

Bydgoszcz Mariampol - Zamczysko - Bydgoszcz My┼Ťl─Öcinek

4.78 (95%) - 99 głosy

13.4 km

Pobierz ┼Ťlad GPS: KML | GPX

szuter: 85 % | piach 15 % |

Mapa

Opis

Latem 2013 roku szlak został odnowiony. W terenie zainstalowano betonowe słupki ze znakami. Zmieniono przebieg szlaku. Więcej informacji

Tekst publikowany dzi─Öki uprzejmo┼Ťci Ryszarda Seidela

Przebieg szlaku

Szlak Jeremiego Przybory - Tablica w My┼Ťl─Öcinku

Wędrówkę szlakiem im. Jeremiego Przybory rozpoczynamy na pętli autobusowej w Mariampolu przy skrzyżowaniu ulic Pelplińskiej i Wincentego Kadłubka.

Znajduje si─Ö tutaj tablica z map─ů szlaku i odleg┼éo┼Ťciami mi─Ödzy punktami w─Öz┼éowymi. Pocz─ůtkowo idziemy na po┼éudnie chodnikiem wzd┼éu┼╝ ulicy Pelpli┼äskiej, po 300 m skr─Öcamy w prawo w ulic─Ö Kromera, kt├│ra wkr├│tce przechodzi w nieutwardzon─ů ul. Bieszczadzk─ů. Ulica ta wiedzie w kierunku wzg├│rz, a po 150 m skr─Öca w lewo na po┼éudnie.

Na kolejnym ostrym ┼éuku ulicy schodzimy z niej w lewo na ┼Ťcie┼╝k─Ö wchodz─ůc─ů w niewielki las mieszany. Przechodzimy pod lini─ů NN i – ju┼╝ na otwartej przestrzeni – na skrzy┼╝owaniu 4 ┼Ťcie┼╝ek wybieramy t─Ö biegn─ůc─ů prosto pod g├│r─Ö.

┼Ücie┼╝ka w lewo prowadzi w kierunku pobliskiej k─Öpy drzew i krzew├│w porastaj─ůcych ┼║r├│dlisko.┬áId─ůc ni─ů ok. 50 m mo┼╝na w┼Ťr├│d g─Östwiny zobaczy─ç kilka wyp┼éyw├│w wody.

Mijamy porastaj─ůce zbocze zaro┼Ťla tarniny i dzikiej r├│┼╝y i po 100 m wychodzimy na ods┼éoni─Öt─ů przestrze┼ä wzg├│rz nad osiedlem Zofin. Wkr├│tce osi─ůgamy punkt kulminacyjny z do┼Ť─ç rozleg┼é─ů panoram─ů – w kierunku sk─ůd przyszli┼Ťmy┬á wida─ç fragment Wis┼éy pod Strzelcami, w lewo od kierunku marszu Wielk─ů K─Öp─Ö i Ostromecko oraz┬á osiedla fordo┼äskie le┼╝─ůce mi─Ödzy wzg├│rzami a Wis┼é─ů.

Z tego miejsca ┼Ťcie┼╝ka bardzo stromo zbiega na dno g┼é─Öbokiego, zarastaj─ůcego┬á ┼é─Ögiem jaru, by ponownie wspi─ů─ç si─Ö na przeciwzbocze.

Osoby o mniejszej sprawno┼Ťci ruchowej, b─ůd┼║ w niew┼éa┼Ťciwym obuwiu, mog─ů omin─ů─ç ten odcinek kieruj─ůc si─Ö od kamienia ze znakiem szlaku w prawo, po doj┼Ťciu do drogi gruntowej (ul. Orli┼äskiego) nale┼╝y pod─ů┼╝a─ç ni─ů w lewo, w kierunku widocznego pomnika w Dolinie ┼Ümierci. Po ok 400 m do ul. Orli┼äskiego dojdzie z lewej strony nasz szlak.

W po┼éowie przeciwzbocza w lewo w d├│┼é odchodzi ┼Ťcie┼╝ka, kt├│r─ů po ok. 100 m mo┼╝na doj┼Ť─ç do ┼║r├│dliska po┼éo┼╝onego w┼Ťr├│d mrocznych zaro┼Ťli. Dwa uj─Öcia wody umo┼╝liwiaj─ů zaczerpni─Öcie jej do naczynia.

W prawo od ┼║r├│dliska ┼Ťcie┼╝ka przechodzi przez fragment prywatnego gruntu, na kt├│rym stoj─ů, szpec─ůc krajobraz, 2 murowane budynki, od wielu lat w op┼éakanym stanie. To zabudowania dawnej owczarni. Owce wypasa┼éy si─Ö na le┼╝─ůcych powy┼╝ej wzg├│rzach.

Id─ůc dalej wyra┼║n─ů drog─ů mi─Ödzy budynkami w d├│┼é, po 300 m od rozwidlenia ┼Ťcie┼╝ek, mo┼╝na doj┼Ť─ç do samotnego d─Öbu stoj─ůcego na znacznym pag├│rze. Spod d─Öbu roztacza si─Ö rozleg┼éy widok na osiedla fordo┼äskie i lasy Ostromecka.

To o tym d─Öbie wspomina┼é Jeremi Przybora we wspomnieniach z dzieci┼ästwa, a mieszka┼äcy Fordonu wi─ů┼╝─ůc drzewo z wydarzeniami z przesz┼éo┼Ťci, zw─ů je d─Öbem Napoleona lub… d─Öbem wisielc├│w.

Szlak wychodzi na p┼éaskowy┼╝. W─Ödrujemy w kierunku widocznego w oddali pomnika ┼Ťcie┼╝k─ů w┼Ťr├│d traw – jak po bieszczadzkich po┼éoninach, omijamy g├│rny wylot kolejnego jaru i dochodzimy do gruntowej drogi, kt├│ra na planie miasta nosi nazw─Ö ul. B. Orli┼äskiego. Po kilkudziesi─Öciu metrach, za skrzy┼╝owaniem 5 polnych dr├│g, po przej┼Ťciu drogi schodz─ůcej w zaro┼Ťni─Öty jar, wybieramy ┼Ťcie┼╝k─Ö, kt├│ra biegnie┬á w kierunku widocznego s┼éupa linii WN.

Warto, szczeg├│lnie jesieni─ů, zej┼Ť─ç drog─ů w g┼é─ůb malowniczego jaru.

┼Ücie┼╝ka prowadzi mi─Ödzy m┼éodymi, pojedynczymi sosnami – wzd┼éu┼╝ kr─Ötej kraw─Ödzi jaru, a potem prosto w kierunku s┼éupa linii WN. Dochodzimy do punktu widokowego na G├│rze Szybownik├│w (od pocz─ůtku szlaku 2,8 km).

Jest to po┼éudniowo-wschodni naro┼╝nik Wysoczyny ┼Üwieckiej. Stanowi wy┼Ťmienity punkt obserwacyjny na pradolin─Ö Wis┼éy ci─ůgn─ůc─ů si─Ö w kierunku zachodnim ku centrum Bydgoszczy, jak r├│wnie┼╝ Dolin─Ö Dolnej Wis┼éy rozpoczynaj─ůc─ů si─Ö w┼éa┼Ťnie tutaj. Mo┼╝emy podziwia─ç widoki na Ostromecko z pa┼éacem my┼Ťliwskim w┼Ťr├│d zieleni, fordo┼äski rynek z ko┼Ťcio┼éem ┼Ťw. Miko┼éaja, most przez Wis┼é─Ö z XIX wieku, szczyt grodziska Wyszogr├│d i G├│r─Ö Krzywoustego w ┼ü─Ögnowie.

Wskazane byłoby umieszczenie w tym miejscu tablicy graficznej z opisem rozległej panoramy.

Szlak im. Jeremiego Przybory - Panorama Fordonu

Dawna Czarna G├│ra (95 m npm.) uzyska┼éa nazw─Ö G├│ra Szybownik├│w na pami─ůtk─Ö istniej─ůcej tu w latach 1933-39 i 1945-63 szko┼éy szybowcowej.┬áSzybowce umieszczone na wzg├│rzu, za pomoc─ů gumowej linki nawijanej na ko┼éowr├│t by┼éy stamt─ůd wyrzucane, rozpoczynaj─ůc lot ┼Ťlizgowy, kt├│rego ┼Ťredni czas wynosi┼é ok. 1 minuty. Pu┼éap wysoko┼Ťciowy lot├│w wynosi┼é ok. 40 m.┬áPo wojnie szko┼éa dzia┼éa┼éa pod szyldem Fordo┼äska Szko┼éa Szybowcowa im. Czes┼éawa Ta┼äskiego. Szko┼éa wyszkoli┼éa ┼é─ůcznie 5 811 pilot├│w, z tego 4 211 w okresie powojennym.

Za s┼éupem energetycznym (potworek w architekturze krajobrazu, z ca┼é─ů lini─ů WN szpeci widok kraw─Ödzi Pradoliny!) szlak wchodzi ┼Ťcie┼╝k─ů mi─Ödzy zaro┼Ťla tarniny, potem w odkrytym terenie okr─ů┼╝a le┼╝─ůcy na lewo jar. Wyra┼║na ┼Ťcie┼╝ka doprowadza nas do Kalwarii Bydgoskiej – Golgoty XX wieku, mi─Ödzy pomnikiem ku czci pomordowanych w Dolinie ┼Ümierci i oddan─ů w 2009 stacj─ů XII – Bram─ů do Nieba. (od pocz─ůtku szlaku 3,7 km )

W pobliskiej dolince hitlerowcy- w pa┼║dzierniku i listopadzie 1939 roku- rozstrzelali ok. 1200 os├│b,┬áw wi─Ökszo┼Ťci inteligencji oraz dzia┼éaczy polskich organizacji niepodleg┼éo┼Ťciowych.┬áW latach powojennych urz─ůdzono tam cmentarz martyrologiczny oraz postawiono pomnik na wzg├│rzu. Urocze otoczenie, sprzyjaj─ůce zadumie, oraz s┼éowa papie┼╝a Jana Paw┼éa II podczas pielgrzymki do Bydgoszczy w 1999 r. przyczyni┼éy si─Ö do zapocz─ůtkowania budowy w tym miejscu Golgoty XX w. Powsta┼éa trasa pielgrzymkowa z szeregiem krzy┼╝y.

Szlak prowadzi po bruku drogi krzy┼╝owej – do g├│rnego wylotu Doliny ┼Ümierci, potem wchodzi na piaszczyst─ů drog─Ö biegn─ůc─ů wzd┼éu┼╝ m┼éodego lasu sosnowego. Ok. 400 m za Dolin─ů ┼Ümierci, na niewielkiej polanie ods┼éania si─Ö rozleg┼éy widok na Bydgoszcz. Jest to dobre miejsce na odpoczynek. Przez kolejne prawie 1,5 km w─Ödrujemy maj─ůc po lewej stronie sosnowy las. Wychodzimy┬ána otwart─ů przestrze┼ä, poro┼Ťni─Öt─ů trawami i pojedynczymi przysadzistymi sosenkami. Kierujemy si─Ö poln─ů drog─ů w lewo (na zach├│d), w kierunku widocznej nad lasem wie┼╝y p-po┼╝.┬á Obchodz─ůc pojedyncze gospodarstwo dochodzimy do ┼Ťciany lasu i skr─Öcamy w lewo (na po┼éudnie), na drog─Ö gruntow─ů, na planie miasta – ulica Jasiniecka.

Z prawej strony do┼é─ůcza zielony szlak Dolnej Wis┼éy (┼Üwiecie PKS – Bydgoszcz Le┼Ťna PKP).

(od pocz─ůtku szlaku 6,1km)
Po 200 m mijamy bram─Ö wjazdow─ů do le┼Ťnictwa Jastrz─Öbie. Wchodzimy w wysoki las sosnowy i po kolejnych 200 m przechodzimy obok wspomnianej wcze┼Ťniej wie┼╝y p-po┼╝. Droga obni┼╝a si─Ö malowniczym jarem ocienionym przez mieszany drzewostan. Wkr├│tce wychodzimy z lasu mi─Ödzy pojedyncze domy osiedla Czarn├│wko i docieramy do ruchliwej ulicy Pod Skarp─ů. Nasz szlak przekracza (uwaga!) ulic─Ö Pod Skarp─ů i nadal ulic─ů Jasinieck─ů prowadzi na po┼éudnie, by po 500 m, przed ┼Ťcian─ů sosnowego lasu skr─Öci─ç w drog─Ö gruntow─ů na zach├│d. W─Ödruj─ůc wzd┼éu┼╝ ┼Ťciany lasu, przez blisko 2 km, mo┼╝emy podziwia─ç widoki na ci─ůgn─ůce si─Ö r├│wnolegle malownicze wzg├│rza fordo┼äskie i┬á – za Czarn├│wkiem – G├│r─Ö Zamkow─ů.

Po drodze, przecinaj─ůc gruntow─ů ulic─Ö Bystrzyck─ů, krzy┼╝ujemy si─Ö ze szlakiem ┼╝├│┼étym Osielsko PKS – Bydgoszcz Brdyuj┼Ťcie (od pocz─ůtku szlaku 9,4 km). Nasza trasa biegnie nadal w kierunku zachodnim. ┬áPrzed s┼éupem wysokiego napi─Öcia skr─Öcamy w las (na p┼éd). Po 200m dochodzimy do ┼Ťcie┼╝ki rowerowej i z ni─ů skr─Öcamy na na p┼én-zach├│d, potem na zach. Na 11 km szlaku opuszczamy ┼Ťcie┼╝k─Ö rowerow─ů (szlak zielony biegnie ni─ů dalej), id─ůc na p├│┼énoc┬á do ulicy Zamczysko. Przekraczamy j─ů (uwaga, intensywny ruch pojazd├│w!) i wchodzimy w las li┼Ťciasty na niewyra┼║n─ů ┼Ťcie┼╝k─Ö, kt├│ra do┼Ť─ç stromo wyprowadza nas na grzbiet G├│ry Zamkowej.

Oko┼éo 150 m w prawo mo┼╝na wej┼Ť─ç na teren dawnej bazy radiolokacyjnej Wojsk Obrony Przeciwlotniczej. Od lat 60-ych ub. wieku, do 1987 roku pracowa┼éy tu radary w systemie obrony powietrznej kraju. Dzisiaj na zarastaj─ůcym ro┼Ťlinno┼Ťci─ů terenie mo┼╝na jeszcze zobaczy─ç fragmenty ┼╝elbetowych budowli.

W─Ödruj─ůc w kierunku zachodnim grzbietem wzg├│rza, w┼Ťr├│d malowniczych okaza┼éych d─Öb├│w,dochodzimy do grodziska – G├│ry Zamkowej (95,6 m npm.) Punkt widokowy. (od pocz─ůtku szlaku 12,0 km).┬áDatowany na po┼é. VI – po┼é. IX wieku gr├│d pe┼éni┼é funkcj─Ö o┼Ťrodka militarno-stra┼╝niczego Polan i by┼é najbardziej na p├│┼énoc wysuni─Ötym obszarem ich osadnictwa.

Widoki na okoliczne wzg├│rza i malownicze doliny a tak┼╝e na le┼╝─ůc─ů w kierunku po┼éudniowym┬áBydgoszcz zaczynaj─ů niestety przes┼éania─ç rozrastaj─ůce si─Ö drzewa i krzewy.┬áWarto to miejsce ods┼éoni─ç i zagospodarowa─ç poprzez ustawienie ┼éawek i wiaty.┬áAtrakcyjne by┼éoby umieszczenie tablic (plansz) z informacj─ů o grodzisku.

Stroma ┼Ťcie┼╝ka┬á sprowadza nas w pobli┼╝e skrzy┼╝owania ul. Armii Krajowej i S─ůdeckiej. Ponownie ┼é─ůczy si─Ö z naszym szlak zielony. Dzi─Öki regulacji ┼Ťwietlnej na skrzy┼╝owaniu, bezpiecznie przekraczamy ruchliw─ů szos─Ö wylotow─ů. Pod─ů┼╝amy ulic─ů S─ůdeck─ů obok przystanku MZK i PKS. (12,3 km) Po 300 m szlak zielony odchodzi w lewo, do odleg┼éej o ok. 3,8 km stacji PKP Bydgoszcz Le┼Ťna. Droga prowadzi wzd┼éu┼╝ p┼éotu ogrod├│w dzia┼ékowych, mijamy le┼Ťnictwo Bocianowo i docieramy do ul. Gda┼äskiej. Na przej┼Ťciu dla pieszych przekraczamy j─ů i ko┼äczymy w─Ödr├│wk─Ö na p─Ötli autobus├│w miejskich Bydgoszcz – My┼Ťl─Öcinek. Raz jeszcze mo┼╝emy na tablicy z map─ů prze┼Ťledzi─ç tras─Ö naszej w─Ödr├│wki. Przebyli┼Ťmy 13,8 km.

Mamy mo┼╝liwo┼Ť─ç dalszego w─Ödrowania wzg├│rzami Pradoliny – do Rynkowa, wybieraj─ůc przebiegaj─ůcy w pobli┼╝u niebieski Szlak Brdy lub – do dzielnicy Piaski, wybieraj─ůc szlak czarny.

Bardzo po┼╝─ůdane by┼éoby po┼é─ůczenie ┼Ťcie┼╝ek spacerowych Le┼Ťnego Parku Kultury i Wypoczynku ze szlakami pieszymi w sie─ç – dobrze oznakowan─ů i opisan─ů w punktach pocz─ůtkowych i dost─Öpowych.

Kilometry rosn─ůco

Punkt szlaku

Kilometry malej─ůco

0,0

┬á FORDON – ul. Pelpli┼äska/W. Kad┼éubka, ko┼äcowa p─Ötla autobusowa

13,8

0,3

  ul. Kromera

13,5

0,7

  ul. Bieszczadzka

13,1

1,2

┬á wej┼Ťcie na ┼Ťcie┼╝k─Ö

12,6

1,4

┬á skrzy┼╝owanie ┼Ťcie┼╝ek, doj┼Ťcie do ┼║r├│d┼éa

12,4

1,6

┬á szczyt wzniesienia z rozleg┼é─ů panoram─ů

12,2

1,8

┬á odej┼Ťcie ┼Ťcie┼╝ki do ┼║r├│d┼éa

12,0

2,2

  skrzyżowanie 5 dróg polnych

11,6

2,8

  Góra Szybowników; punkt widokowy

11,0

3,7

  pomnik pomordowanych w Dolinie Śmierci; Golgota Bydgoska

10,1

4,0

  górny wylot Doliny Śmierci

9,8

4,4

  polana z rozległym widokiem

9,4

6,1

  droga na skraju lasu; x KP-4051z

7,7

6,3

┬á obok le┼Ťnictwa Jastrz─Öbie,KP-4051z

7,5

7,9

┬á skrzy┼╝owanie ulic Jasinieckiej i Pod Skarp─ů, KP-4051z

5,9

9,1

  duża samotna brzoza w polu, KP-4051z

4,7

9,4

  ul. Bystrzycka; KP-4051z, KP-4111y

4,4

11,0

┬á skrzy┼╝owanie dr├│g le┼Ťnych, KP-4051z

2,8

11,3

┬á przej┼Ťcie przez ul. Zamczysko

2,5

12,0

  szczyt wzgórza Zamczysko; punkt widokowy

1,8

12,1

┬á zej┼Ťcie z ul. Zamczysko

1,7

12,3

┬á przystanek MZK przy ul. Armii Krajowej/S─ůdecka, KP-4051z

1,5

12,6

┬á skrzy┼╝owanie ul. S─ůdeckiej z drog─ů le┼Ťn─ů; KP-4051z

1,2

13,2

┬á le┼Ťnictwo Bocianowo

0,6

13,7

┬á przej┼Ťcie dla pieszych przez szos─Ö gda┼äsk─ů

0,1

13,8

┬á MY┼ÜL─śCINEK- LPKiW, p─Ötla autobusowa i parking

0,0

Charakterystyka terenu.

Drogowskaz na szlaku PrzyborySzlak im. Jeremiego Przyboryprowadzi terenami Zbocza Fordo┼äskiego ÔÇô mikroregionu po┼éo┼╝onego na granicy dw├│ch mezoregion├│w: Wysoczyzny ┼Üwieckiej i Kotliny Toru┼äskiej. Wysoczyzna jest cz─Ö┼Ťci─ů Pojezierzy Po┼éudniowopolskich, natomiast Kotlina Toru┼äska stanowi fragment Pradoliny Toru┼äsko – Eberswaldzkiej i rozci─ůga si─Ö od okolic Ciechocinka po Nak┼éo nad Noteci─ů. Zbocze, kt├│re na odcinku szlaku ma oko┼éo 50 m wysoko┼Ťci wzgl─Ödnej, jest jedn─ů z najbardziej charakterystycznych form na obszarze Kotliny. Obok wydm i wsp├│┼éczesnych dolin rzecznych jest jedn─ů z najbardziej rozpoznawalnych form Ni┼╝u Polskiego.

Zbocze powsta┼éo g┼é├│wnie w klimacie peryglacjalnym ÔÇô zbli┼╝onym do klimatu dzisiejszej tundry syberyjskiej. Jego ukszta┼étowanie jest wynikiem oddzia┼éywania dw├│ch g┼é├│wnych proces├│w rze┼║botw├│rczych ÔÇô erozji bocznej w├│d p┼éyn─ůcych oraz denudacji. W okresie, kiedy na p├│┼énocy Polski znajdowa┼é si─Ö jeszcze l─ůdol├│d, wody roztopowe z topniej─ůcego l─ůdolodu odp┼éywa┼éy w kierunku po┼éudniowym i ┼é─ůczy┼éy si─Ö z wodami rzecznymi nap┼éywaj─ůcymi z po┼éudnia kraju, po czym wsp├│ln─ů dolin─ů odp┼éywa┼éy na zach├│d. Poniewa┼╝ by┼éa to ogromna masa w├│d, wykszta┼éci┼éy rozleg┼é─ů dolin─Ö z licznymi rozszerzeniami. Dzisiaj nazywana jest ona Pradolin─ů Toru┼äsko – Eberswaldzk─ů a rozszerzenie o kszta┼écie kotliny nazywane jest Kotlin─ů Toru┼äsk─ů. W miar─Ö jak wody p┼éyn─Ö┼éy na zach├│d pojawi┼éy si─Ö warunki do erozji, to znaczy pog┼é─Öbiania i poszerzania pradoliny. Efektem tego procesu s─ů poziomy terasowe. Jednym z nich jest poziom na kt├│rym powsta┼éy bydgoskie osiedla: B┼éonie, Szwederowo, Wy┼╝yny i Kapu┼Ťciska. Ten poziom oddzielony jest od dna pradoliny zboczem terasowym, kt├│re ci─ůgnie si─Ö przez ca┼é─ů Bydgoszcz ze wschodu na zach├│d. Jest ono mniejsze i wykszta┼éci┼éo si─Ö w nieco innych warunkach ni┼╝ Zbocze Fordo┼äskie.

Efektem dalszego wycofywania si─Ö l─ůdolodu jest prze┼éom Wis┼éy pod Fordonem. Wody roztopowe znalaz┼éy sobie inn─ů drog─Ö odp┼éywu na zach├│d (np. Pradolina Redy-┼üeby) a wody rzeczne z po┼éudnia kraju wykorzysta┼éy istniej─ůc─ů ju┼╝ w├│wczas dolin─Ö i pop┼éyn─Ö┼éy dalej na p├│┼énoc. Mniej wi─Öcej w tym samym czasie Brda zamiast odp┼éywa─ç na zach├│d, wykorzysta┼éa obni┼╝enia terenu i skr─Öci┼éa w kierunku Wis┼éy. Takie w─Ödr├│wki koryt rzecznych s─ů powszechnym zjawiskiem w przyrodzie, a efektem tych zmian s─ů cz─Östo trudne do rozszyfrowania systemy teras i osad├│w rzecznych.

Po tym okresie nast─ůpi┼é czas w kt├│rym kszta┼étowa┼éy si─Ö intensywne procesy denudacyjne. Poniewa┼╝ tereny zbocza nie by┼éy dostatecznie zabezpieczone przed erozj─ů w postaci szaty ro┼Ťlinnej, grunty by┼éy s┼éabo chronione przed spe┼ézywaniem. Dochodzi┼éo do wyp┼éukiwania piask├│w i glin przez wody opadowe i wody podziemne, co w efekcie doprowadzi┼éo do wynoszenia tego materia┼éu w kierunku podn├│┼╝a zbocza i osadzania go tam w postaci sto┼╝k├│w nap┼éywowych. Powsta┼éy rozleg┼ée systemy dolinek denudacyjnych, sk┼éadaj─ůcych si─Ö z wielu odn├│g i mniejszych lub wi─Ökszych zag┼é─Öbie┼ä. Najmniejsze z nich nosz─ů nazw─Ö nisz denudacyjnych, wi─Öksze – dolinek zawieszonych. W obr─Öbie zbocza aktywne by┼éy w├│wczas osuwiska. Najwi─Öksze systemy powsta┼éy w rejonie ul. Zamczysko przy wyje┼║dzie do Osielska oraz w rejonie ul. Armii Krajowej i ul. S─ůdeckiej.

Dzisiejszy klimat i zagospodarowanie teren├│w Zbocza Fordo┼äskiego nie pozwalaj─ů na dalsze funkcjonowanie proces├│w denudacyjnych. Zbocza utrwalone zosta┼éy poprzez ┼é─ůki i lasy. Systemy korzeniowe ro┼Ťlin zapobiegaj─ů ruchom masowym gruntu. St─ůd konieczna jest ich ochrona przed dewastacj─ů i zmian─ů funkcji.

Na wykszta┼écenie si─Ö zbocza mia┼éy wp┼éyw r├│wnie┼╝ wody podziemne. Poniewa┼╝ Pradolina przeci─Ö┼éa warstwy wodono┼Ťne (piaski i ┼╝wiry w kt├│rych znajduje si─Ö woda), w zboczu spotyka si─Ö ┼║r├│de┼éka, wycieki i wysi─Öki w├│d podziemnych. Wody podziemne wyp┼éywaj─ů najcz─Ö┼Ťciej w zboczach dolinek, kt├│re wcze┼Ťniej same pomaga┼éy ukszta┼étowa─ç. W obr─Öbie zbocza znajduj─ů si─Ö wychodnie dw├│ch poziom├│w wodono┼Ťnych.

Pierwszy poziom znajduje si─Ö w wy┼╝szej cz─Ö┼Ťci zbocza. Wody pochodz─ů z warstwy piask├│w po┼éo┼╝onej p┼éytko pod powierzchni─ů Wysoczyzny ┼Üwieckiej. ┼╣r├│de┼éka zasilane wodami z tej warstwy maj─ů charakter okresowy i pojawiaj─ů si─Ö w├│wczas, gdy jest wystarczaj─ůca suma opad├│w na wysoczy┼║nie. Ni┼╝ej po┼éo┼╝one s─ů ┼║r├│de┼éka drugiej warstwy wodono┼Ťnej. Warstwa ta ma wi─Öksze znaczenie gospodarcze ÔÇô z niej zasilana jest znaczna cz─Ö┼Ť─ç uj─Ö─ç po┼éo┼╝onych dalej na p├│┼énoc na Wysoczy┼║nie ┼Üwieckiej. Warstwa ta zasila ┼║r├│de┼éka po┼éo┼╝one w dolnej cz─Ö┼Ťci zbocza i ma charakter bardziej sta┼éookresowy. Oczywi┼Ťcie, problem zasiania i wyst─Öpowania ┼║r├│de┼éek w zboczu nie jest tak oczywisty, poniewa┼╝ wyst─Öpuj─ů jeszcze osady denudacyjne, kt├│rymi wody pochodz─ůce z obu warstw mog─ů si─Ö miesza─ç.

Efektem wyp┼éywu w├│d podziemnych jest kilka ciek├│w okresowych, kt├│re odp┼éywaj─ů z terenu zbocza najwi─Ökszymi dolinkami w kierunku dna Pradoliny. Cieki te s─ů cz─Ö┼Ťciowo uregulowane a nawet skanalizowane, a wody z nich rzadko trafiaj─ů do Brdy lub Wis┼éy, raczej wsi─ůkaj─ů w piaski z kt├│rych zbudowana jest znaczna cz─Ö┼Ť─ç dna Pradoliny.

Ze wzgl─Ödu na bardzo urozmaicon─ů rze┼║b─Ö terenu oraz stosunki wodne na obszarze Zbocza Fordo┼äskiego wyst─Öpuje niespotykany na innych obszarach Bydgoszczy zesp├│┼é r├│┼╝nych typ├│w topoklimat├│w ÔÇô lokalnych warunk├│w klimatycznych, determinowanych przez specyficzne cechy ukszta┼étowania terenu, wilgotno┼Ťci pod┼éo┼╝a i szaty ro┼Ťlinnej. I tak, na niezwykle ma┼éej przestrzeni wyst─Öpuj─ů ko┼éo siebie topoklimaty r├│┼╝nych ekspozycji terenu: po┼éudniowej, wschodniej, zachodniej i nawet p├│┼énocnej, topoklimaty teren├│w otwartych i le┼Ťnych, topoklimaty teren├│w suchych i wilgotnych, zjawiska lokalnych mgie┼é, inwersji i sp┼éyw├│w ch┼éodu. Naturalnie, wyst─Öpowanie cech topoklimat├│w nie jest odczuwalne zawsze, a zale┼╝y od og├│lnych, globalnych czynnik├│w klimatycznych. Jednak┼╝e bywaj─ů dni w ci─ůgu roku, kiedy mo┼╝na obserwowa─ç wszystkie te zjawiska w pe┼énej formie.
Zbocze Fordo┼äskie nale┼╝y do najsilniej zr├│┼╝nicowanych ekologicznie nie tylko w Bydgoszczy, ale tak┼╝e w ca┼éej strefie ni┼╝owej. Jest tu przede wszystkim bardzo du┼╝a r├│┼╝norodno┼Ť─ç biotop├│w (od suchych do podmok┼éych) i biocenoz.
Zachowane lasy to cz─Östo gr─ůdy typowe, lub zboczowe, czasami ┼Ťwiat┼éolubne d─ůbrowy.
Na zboczach cz─Östo wyst─Öpuj─ů zbiorowiska zaro┼Ťlowe, g┼éog├│w, r├│┼╝, ┼Ťliwy tarniny,┬á berberysu, jak r├│wnie┼╝ murawy kserotermiczne. W dolinkach ze strumieniami wyst─Öpuj─ů ┼é─Ögi jesionowo-olszowe. Strefy wyciek├│w opanowane s─ů przez zbiorowiska szuwarowe i skrzypu olbrzymiego, cz─Östo rosn─ůce na torfowiskach ┼║r├│d┼éowych.
W┼Ťr├│d nasadze┼ä dokonanych przez cz┼éowieka spotyka si─Ö r├│wnie┼╝ BORY sosnowe i
buczyny (My┼Ťl─Öcinek)

Ca┼éo┼Ť─ç zbocza Fordo┼äskiego – od Rynkowa do Mariampola, znajduje si─Ö w granicach Bydgoszczy i wchodzi w sk┼éad ZESPO┼üU NADWI┼ÜLA┼âSKICH PARK├ôW KRAJOBRAZOWYCH.

W celu ochrony najbardziej warto┼Ťciowych obszar├│w postuluje si─Ö powo┼éanie szeregu rezerwat├│w przyrody (Dolinki My┼Ťl─Öci┼äskie, Dolinki Fordo┼äskie) oraz u┼╝ytk├│w ekologicznych (Czarn├│wko, Zamczysko, Ogr├│d Botaniczny).

Trasy w okolicy

Kategorie

Rodzaje szlaku: Szlak pieszy (znakowany). Miejscowo┼Ťci: Bydgoszcz. Regiony: Bydgoski (powiat), Bydgoszcz, Dolina Dolnej Wis┼éy, i Zesp├│┼é Park├│w Krajobrazowych Che┼émi┼äskiego i Nadwi┼Ťla┼äskiego. Wojew├│dztwa: kujawsko-pomorskie. Kolory: czerwony.

Ostatnia modyfikacja: 31 stycznia 2019