Pojezierza Brodnickiego (szlak kajakowy)

Tekst publikowany dzięki uprzejmości Józefa Rusieckiego

Ogólne informacje o Szlaku Brodnickim

Szlak ten, można traktować jako odgałęzienie szlaku Drwęcy, lub też pokonać go jako samodzielną wędrówkę. Uciążliwość niektórych jego odcinków w pełni rekompensują niezwykłe walory krajobrazowe i przyrodnicze. Długość szlaku wraz z odgałęzieniami wynosi około 55 km, na jego przebycie potrzeba 4 do 7 dni, jednak warto, dla jego dokładnego poznania poświęcić więcej czasu. Część szlaku przebiega przez teren Brodnickiego Parku Krajobrazowego, lub w jego otulinie, a w sąsiedztwie znajduje się szereg rezerwatów chroniących rzadkie gatunki roślin i zwierząt. Z tego powodu biwakowanie na trasie możliwe jest jedynie w miejscach do tego wyznaczonych, najlepiej na terenach licznych tu ośrodków wypoczynkowych.

Brodnicki Park Krajobrazowy

Brodnicki Park Krajobrazowy utworzony został w marcu 1985 r., obejmuje najcenniejsze przyrodniczo tereny Pojezierza Brodnickiego. Powierzchnia parku wynosi 10.462 ha, a powierzchnia jego otuliny 11.778 ha. Teren ten swoje atrakcyjne formy ukształtowania powierzchni zawdzięcza ostatniemu zlodowaceniu bałtyckiemu. W granicach Parku znajdują się, z pośród opisanych w artykule, następujące jeziora: Strażym, Zbiczno, Karaś, Ciche, Kurzyny, Robotno, Dębno, Małe Partęczyny, Głowińskie, Mieliwo i Sośno. Jeziora Bachotek, Zbiczno, Wielkie Partęczyny, Wysokie i Niskie Brodno znalazły się poza jego granicami ze względu na duże skupiska ludzkie nad ich brzegami, zarówno w pobliskich miejscowościach, jak i w ośrodkach wypoczynkowych. Z większych miejscowości w granicach parku znajduje się Ciche, Gaj Grzmięca, Sumówko i Kamienny Most. Na obszarze Parku dominuje krajobraz polodowcowy, charakteryzujący się dużą ilością jezior i bogactwem szaty roślinnej. W pokrywających teren lasach występują rzadkie gatunki roślin i zespoły roślinne szczególnie torfowiskowe, chronione na terenie Parku, a w szczególności w licznych rezerwatach. Są też liczne okazy pomnikowych drzew. Z roślin chronionych, występujących na terenie najbardziej widoczny jest dla wodniaków grzybień biały (zwany lilią wodną). Ponadto w okresie wiosennym w lasach masowo występują chronione!:zawilec wielkokwiatowy sasanki i konwalia majowa. Z rzadziej spotykanych roślin chronionych na terenie Parku spotkać możemy rosiczkę, kilka gatunków storczyków, wawrzynek wilcze łyko, lilię złotogłów, widłaki. Ze świata zwierząt możemy spotkać także wiele chronionych gatunków – jak przykładowo: gady – zaskroniec, padalec czy żmija zygzakowata; ptaki – orzeł bielik, czapla, bąk, perkoz, żuraw i wiele innych; z ssaków sarny, jelenie, łosie, zające, bobry, borsuki, lisy, wydry i wiele mniejszych jak jeże, ryjówki czy nietoperze.

Główne jeziora Pojezierza tworzą dwa, prawie równoległe ciągi. Wschodni, połączony rzeką Skarlanką i częściowo kanałami tworzą jeziora: Bachotek, Strażym, Kurzyny, Robotno, Dębno. Wielkie Partęczyny, Łąkorz, Pawłówko i Głowińskie, z odgałęzieniem do jezior Zbiczno, Karaś i Ciche. Ciąg zachodni, połączony Strugą Brodnicką tworzą jeziora Niskie Brodno, Wysokie Brodno, Foluszek, Łąki, Najmówka, Sośno i Mieliwo.

Przebieg szlaku

• 0,00 Jaz oddzielający jeziora od Drwęcy.
• 0,4 Jezioro Bachotek – powierzchnia 2,2 km², głębokość 14,9 m, długość 4,5 km, szerokość 1 km. Brzegi jeziora w większości zalesione, na wschodnim liczne ośrodki wypoczynkowe.
• 1,0 P. ▲Ośrodek wypoczynkowy UMK
• 2,5 W połowie jeziora malownicza wyspa.
• 4,5 P.  ▲Na cyplu przy północnym krańcu jeziora znajduje się stanica wodna PTTK im. Marii Podhorskiej – Okołów, z pamiątkowym głazem- pomnikiem.
• 5,0 Przy ujściu Skarlanki i nad jej brzegiem znajduje się rezerwat „Bachotek” utworzony w celu zachowania naturalnych zespołów szuwarowych i leśnych oraz stanowiska kłoci wierzchowatej. Za mostkiem (tzw. Mostek Jadwigi), po lewej stronie znajduje się pomnik, upamiętniający pomordowanych przez hitlerowców okolicznych mieszkańców.
• Płynąc dalej pod prąd Skarlanką wypływamy na jezioro Strażym, mijając na cyplu po prawej stronie dwa grodziska.
• 8,5 Jezioro Strażym – powierzchnia 0,73 km², długość 2,5 km, przeciętna szerokość 400 m, głębokość 7,3 m. Brzegi jeziora pokryte lasami, na wschodnim krańcu ośrodek wypoczynkowy z polem namiotowym.
• 9,0 Ujście Skarlanki, Przenoska lewym brzegiem. Gaj – Grzmięca z siedzibą dyrekcji Parku Krajobrazowego.
• ▲Na zachód od ujścia pole biwakowe, a dalej na wschód wypływ kanału do jeziora Zbiczno, przez które możemy odbyć boczną wycieczkę. W pobliżu rezerwat leśny „Retno”.
• ▲Za wyjściem z kanału ośrodek wypoczynkowy „Pod Sosnami”.
• 10.0 Jezioro Zbiczno – powierzchnia 1,23km², długość 3,5 km, średnia szerokość 0,5 km, głębokość 28,9 m. Brzegi w większości zalesione, nad północno wschodnich ośrodki ▲wypoczynkowe, w pewnej odległości, na brzegu wschodnim wieś Zbiczno.
• 13,5  W zachodnim krańcu jeziora kanał do zarośniętego, o podmokłych brzegach jeziorka Karaś, z którego dostajemy się na j. Ciche.
• 16,0 Jezioro Ciche– pow. 1,13 km², długość 3 km, szerokość 0,5 km, głębokość 13,1 m, leży w głębokiej niecce o stromych porośniętych lasem brzegach. Na jeziorze wysepka.
• Od przenoski w Gaj – Grzmięcej płyniemy dalej pod prąd Skarlanki.
• 9,6 P. Kanał do jeziora Strzemiuszek
• 9,9 Most drogi lokalnej.
• 10,9 Jezioro Kurzyny ( dł. 2,5 km, szer. 0,4 km, 0,38 km2), malownicze,
• 13,0Wypływamy z j. Kurzyny
• 13,2 Jezioro Robotno (0,52 km², średnicy 1 km).
• 14,0 Jezioro Dębno(dł. 1,5 km, szer. 0,5 km, 0,62 km²). W pobliżu, na północny zachód od połączenia Robotna i Dębna rezerwat roślinności torfowiskowo – bagiennej „Stręszek”.
• 14,6 ▲Podmostem wpływamy naJezioro Wielkie Partęczyny -powierzchnia 3,4km², długość 4,5 km, szer. 1 km, głęb. 31,6 m. Urozmaicona linia brzegowa, brzegi porośnięte lasem sosnowym, szereg ośrodków wypoczynkowych. Na jeziorze 3 wyspy, na największej z nich ścisły rezerwat przyrody – stanowisko storczyka obuwika, „Wyspa na jeziorze Wielkie Partęczyny”. Nad zatoką zachodniego brzegu rezerwat roślinności bagiennej – „Okonek”.
• 17,0Na zachodnim brzegu przejście do malowniczego, śródleśnego jeziorze Małe Partęczyny.
• 18,3P. Na północnym krańcu jeziora, od strony wschodniej ujście płynącej od jeziora Skarlińskiego Skarlanki,
• L.od strony zachodniej kanał do jeziora Łąkorz.
• 19,3Jezioro Łąkorz – pow.1,7 km², dł.1,7 km, szer. 1,5 km, o brzegach otoczonych polami, za wyjątkiem wylotu kanału. Nad jeziorem wieś Łąkorek, a w odległości ok. 2 km wieś Łąkorz, z XIV wiecznym kościołem i zachowanymi XIX wiecznymi chatami.
• ▲Na lewo od wyjścia z kanału możliwość biwaku przy leśniczówce.
• 21,3    Na zachód od Łąkorka, pod mostem początek trudnego do przebycia kanału, prowadzącego przez maleńkie jezioro Pawłówko do jeziora Głowińskiego.
• 23,8Jezioro Głowińskie – pow. 1,44 km², głębokość 18,9 m, brzegi w większości zalesione, malownicza zatoka na południowo-wschodnim krańcu.
• 24,9Z południowego brzegu zachodniej zatoki jeziora, miejscowość Wronka, skąd możliwy przewóz na odległe ok. 0,5 km jezioro Mieliwo, w pobliżu leśniczówki Rosochy.
• 25,0Jezioro Mieliwo– pow. 0,7 km², dł. 3 km, szer. 250 m, gł. 9,7 m otoczone lasami od strony północnej rezerwat lasu mieszanego z okazami buka – „Mieliwo”. W kierunku południowym jezioro staje się coraz płytsze, dno bagniste.
• 28,0 Wypływ Strugi Brodnickiej z południowego krańca jeziora..
• 28,4Most
• 28,6Jezioro Sośno – pow. 1,87 km², dł. 5 km, średnia szerokość 0,5 km, głębokość 10,6 m, należy najbardziej malowniczych jezior szlaku. Brzegi prawie całkowicie porośnięte sosnowym lasem, woda czysta.
• 32,3Wypływ Strugi Brodnickiej,  most, zastawka wymagająca przenoski. W pobliżu położona jest miejscowość Zbiczno.
• 33,1 Jezioro Łąki(czasem nazywane Najmówko).
• 33,9 Wypływ strugi z jeziora, zastawka, most.
• 44,0Jezioro Foluszek (Czortek).
• 44,9 Jezioro Wysokie Brodno– pow. 0,81 km², dł. ok. 3 km, głębokość 22,1 m. Brzegi wysokie, częściowo porośnięte lasem.
• 45,4 L. Zmijewko
• 47,4Wypływ strugi z jeziora. Jaz młyna Lisa Młyn i most. Przenoska ok. 80 m.
• 48,3Jezioro Niskie Brodno– pow. 0,8 km², długość 3,4 km szerokość 0,4 km, głębokość 15,4. Brzegi początkowo niskie i zarośnięte trzciną i sitowiem, później stają się wysokie, porośnięte lasem, aż do granic Brodnicy.
• 51,9 Brodnica. Spływ kończymy w przystani położonej na południowym krańcu jeziora. Możliwe jest przewiezienie kajaków na szlak Drwęcy, przepływającej przez Brodnicę.

 

Warto zobaczyć.

Brodnica

– Zamek Krzyżacki- wzniesiony w latach 1305 – 1339

– Kościół farny p.w. Św. Katarzyny – wzniesiony w latach 1285 – 1370.

– Kościół i klasztor franciszkański – fundowany w 1751 r.

– Pałac Anny Wazówny –  wzniesiony w latach 1550 – 1584

– Kościół poewangelicki – z I połowy XIX w.

– Mury miejskie – wybudowane około 1310 – 1330 r.

– Brama Chełmińska ( Kamienna ) – wzniesiona w latach 1310-1330

– Wieża Bramy Mazurskiej – wzniesiona około połowy XIV w.

– Spichlerz renesansowy – z 1604 r.

Bobrowo

– Kościół parafialny p.w. Św. Jakuba -najstarszy obiekt sakralny na Pojezierzu Brodnickim

Gaj – Grzmięca

muzeum – Zielona Szkoła “Eko – Gaj” w Gaju.

Jajkowo
– Ruiny klasycystycznego dworu z XIX w.
– Park podworski

Kruszyny

– Kościół parafialny p.w. Św. Mikołaja – wzniesiony około 1342 r

Łąkorz

– Kościół gotycki p.w. św. Mikołaja wzniesiony w połowie XIV wieku.

Najmowo
– Pałac zbudowany na przełomie XIX i XX w.

– Ośrodek Edukacji Historycznej „Gród Foluszek” (w pobliżu jeziora Foluszek)

 Sumowo
–  Dwór zbudowany w I połowie XIX wieku

Żmijewo

– Wczesnośredniowieczne grodzisko na wschodnim brzegu Jeziora Niskie Brodno ;
– Kościół parafialny p. w. św. Jakuba Apostoła, gotycki, zbudowany w I połowie XIV wieku ( ok. 1330r. )

Noclegi

Po drodze mijamy kilka ośrodków wypoczynkowych i Stanice Wodną PTTK Bachotek. Obiekty agroturystyczne znajdują się we wsiach Zbiczno i Bobrowo