Spis tre艣ci: 聽opis 聽| mapa 聽| komentarze

G贸rzno – 艁膮korz (szlak pieszy, zielony)

G贸rzno - Ruda - Gr膮偶awy - Nowy Dw贸r - Tama Brodzka - Bachotek (jezioro) - Gaj-Grzmi臋ca - Part臋czyny - 艁膮korz

0.00 (0%) - 0 g艂osy

56 km

Pobierz 艣lad GPS: KML | GPX

Znak - Szlak pieszy zielony

Mapa

Opis

Tekst publikowany dzi臋ki uprzejmo艣ci聽Oddzia艂u Miejskiego PTTK w Toruniu

Prezentowany 聽szlak zielony z G贸rzna do 艁膮korza o d艂ugo艣ci 56 km przebiega przez ciekawe i urokliwe zak膮tki Pojezierza Brodnickiego.

 

0,0 km G贸rzno (rynek-przystanek PKS) 聽– najmniejsze (oko艂o 1300 mieszka艅c贸w) miasto woj. toru艅skiego po艂o偶one w pn-wsch jego cz臋艣ci. Pierwsza wzm. dotyczy roku 1325 kiedy bp p艂ocki Florian erygowa艂 w G贸rznie parafi臋 osadzaj膮c w niej miechowit贸w. W 1327 roku bp Florian nada艂 w贸jtowi Teodorykowi z G贸rzna przywilej na lokalizacj臋 miasta. W 1385 roku bp p艂ocki 艢cib贸r wystawia nowy przywilej lokacyjny dla G贸rzna. W 1409 roku na dokumencie bpa p艂ockiego Jakuba Kurdwanowskiego wyst臋puje 艣wiadek starosta klucza g贸rznie艅skiego Bodzanta. W 1410 roku wojska krzy偶ackie obrabowa艂y i zniszczy艂y zamek. D偶uma w 1625 roku u艣mierci艂a po艂ow臋 mieszka艅c贸w miasteczka. Na pocz膮tku 1625 roku pod G贸rznem dosz艂o do bitwy pomi臋dzy Szwedami pod wodz膮 feldmarsza艂ka Hermana Wrangla i wojskami koron颅nymi dowodzonymi przez kasztelana kamienieckiego Stanis艂a颅wa Potockiego, zako艅czonej kl臋sk膮 Polak贸w. Kilka dni p贸藕niej Szwedzi zdobyli bronione przez starost臋 biskupiego miasto gra颅bi膮c je i podpalaj膮c. Sp艂on膮艂 wtedy zamek bp贸w p艂ockich. Kolej颅ne spustoszenie przynios艂a wojna szwedzka w latach 1655-60 i przemarsze wojsk. Straty w ludno艣ci przynios艂a kolejna zaraza z lat 1660-61. Po wojnach G贸rzno straci艂o na znaczeniu co spo颅wodowa艂o upadek gospodarczy miasta. W czasie wojny p贸艂noc颅nej w 1702 roku dosz艂o do dw贸ch zwyci臋skich dla Polak贸w po颅tyczek ze Szwedami. W 1711 roku G贸rzno by艂o prawie w ca艂o颅艣ci wyludnione. W 1772 roku miasto wesz艂o w granice zaboru pruskiego a dobra biskup贸w p艂ockich zosta艂y sekularyzowane. W 1773 roku miasto strawi艂 po偶ar. W II po艂owie XIX wieku na颅st膮pi艂 wyra藕ny rozw贸j miasta w wyniku przeobra偶e艅 gospodar颅czych. Dzie艅 18 stycznia 1920 roku sta艂 si臋 艣wi臋tem miasta, kt贸rego mieszka艅cy odzyskali niepodleg艂o艣膰. 3.IX.1939 roku jednostki Wehrmachtu zajmuj膮 G贸rzno. Mroczna noc okupacji hitlerowskiej zosta艂a przerwana w dniu 21.1.1945 r. przez wojska radzieckie. Ciekawostki: ko艣ci贸艂 paraf. P.w. 艢w. Krzy偶a barokowo-klasycystyczny zbudowany w latach 1765-1812. Wzg贸rze zamkowe ze szcz膮tkami dawnego zamku bp贸w p艂oc颅kich, rozebranego w 1765 roku. Grodzisko wy偶ynne, sto偶kowane, p贸藕no艣redniowieczne czynne w XIV wieku, kt贸re znajduje si臋 oko艂o 100 m. na wsch. od ko艣cio艂a paraf. W pobli偶u jeziora G贸rzno. Siedziba dyrekcji G贸rznie艅sko-Lidzbarskiego Parku Krajobrazowego utworzonego na obszarze 45.166 ha w 1990 roku oraz o艣rodek Edukacji Ekologicznej. Na rynku pomnikowy egzemplarz kasztanowca. W odleg艂o艣ci oko艂o 1,5 km na pd- wsch. Od miasta znajduje si臋 rezerwat przyrody “Szumny Zdr贸j” im. K. Sulis艂awskiego utworzony w 1958 roku na powierzchni 37,16 ha w celu ochrony lasu gradowego i 艂臋gowo-olszowego. Bary. Dojazd PKS.

1,2 km G贸rzno (oczyszczalnia 艣ciek贸w) – zbudowana w latach 1990-93, mechaniczno-biologiczna o przepustowo艣ci 200 m3 na dob臋.

4,0 km Ruda (d.nadle艣nictwo) – wie艣, kt贸ra w XVI wieku nale偶a艂a do parafii w G贸rznie. Czynny by艂 tu m艂yn – hamernia przerabiaj膮cy surowiec z rudy darniowej. W 1751 roku za zgod膮 bpa p艂oc颅kiego oddano dobra w Rudzie pod zarz膮d Adamowi Czernickiemu. W 1874 roku utworzono tu nadle艣nictwo obejmuj膮ce takie le艣nictwa jak: Bry艅sk, G贸rzno, Nowy Dw贸r, Klonowe, Buczkowo, Borek, Kie艂piny, D艂ugi Most, S艂up, Kostkowe i Le藕no. Cieka颅wostki: oko艂o 1,5 km na pn-wsch od osady znajduje si臋 chronio颅ny prawem rezerwat przyrody “Ostrowy nad Brynic膮”. Utworzo颅ny w 1962 roku na powierzchni 2,04 ha w celu ochrony lasu gradowego i d膮browy.

6,0 km Zaborowo (wie艣) – wzmiankowana w 1772 roku jako przynale偶na do klucza g贸rznie艅skiego d贸br ziemskich bp贸w p艂oc颅kich. W 1605 roku nale偶a艂a do parafii w G贸rznie. W 1751 roku za zgod膮 bpa p艂ockiego oddano wie艣 pod zarz膮d Paw艂a Majewskiego, kt贸ry po 1772 roku jest w艂a艣cicielem wsi. Dojazd PKS.

8,3 km Miesi膮czkowo (skraj wsi) – wzmiankowana w 1317 roku kiedy to otrzyma艂a od bpa p艂ockiego Jana przywilej lokacyjny. W 1410 roku zostaje spl膮drowana i spalona przez wojska krzy颅偶ackie. Ciekawostki: na terenie parku podworkiego skupienie 3 drzew (d膮b szypu艂kowy, d膮b bezszypu艂kowy oraz klon) stano颅wi膮cy pomnik przyrody. 艢rednica drzew od 366 cm do 266 cm, wysoko艣膰 od 16 do 23 m. oraz wiek 150-250 lat.

10,8 Pissa (rzeczka) – w 艣redniowieczu stanowi艂a naturaln膮 gra颅nic臋 pomi臋dzy ziemi膮 micha艂owsk膮 a ziemi膮 dobrzy艅sk膮. Lewy dop艂yw Brynicy.

12,3 km Gr膮偶awy (wie艣) – siedziba gminy wzmiankowana w 1239 roku jako w艂asno艣膰 bp贸w p艂ockich w dokumencie ks. Mazowieckiego Boles艂awa. W 1322 roku wymieniany jest so艂tys Engelbert. W 1414 roku wie艣 jest wymieniana w krzy偶ackiej “Ksi臋dze Strat”. Ciekawostki: ko艣ci贸艂 艢w. Marcina, drewniany zbudowany przed 1763 r. w miejsce kaplicy spalonej w 1752 roku. Ko艣ci贸艂 zosta艂 zbudowany z fundacji bpa p艂ockiego Antoniego Dembow颅skiego. O艂tarz g艂贸wny z 1730 roku pochodzi z ko艣cio艂a domini颅kan贸w w Che艂mnie, Obok stoi dzwonnica konstrukcji s艂upowo-ramowej z 1795 roku. We wsi domy drewniane usytuowane ka颅lenicowe z XIX wieku. Dojazd PKS.

 

15,3 km Wilamowo (przejazd kolejowy) na linii kolejowej Brodnica – Llidzbark Welski. Ciekawostki: w linii prostej w odleg艂o颅艣ci 2 km na pn znajduje si臋 grodzisko “D艂ugi Most” dwucz艂ono颅we wczesno艣redniowieczne czynne w X-XV wieku. Grodzisko znajduje si臋 w wid艂ach rzek: Drw臋cy i Brynicy.

19,3 km Nowy Dw贸r (skraj lasu) – wie艣 ponios艂a straty wojenne i wymieniona jest w krzy偶ackiej “Ksi臋dze Strat”. W 1498 roku dobra w Nowym Dworze zosta艂y nadane Miko艂ajowi Kruszborskiemu w zamian za Sobiesierzno. W 1664 roku zostali tu osie颅dleni ol臋drzy. W 1535 r. wie艣 stanowi w艂asno艣膰 kr贸lewsk膮. W 1767 roku folwark zosta艂 wydzier偶awiony Ignacemu Piastowskiemu.

23,3 km Tama Brodzka (stacja PKP) osada przy linii kolejowej Brodnica – I艂awa oddanej do u偶ytku w 1902 roku oraz linii kole颅jowej Brodnica-Lidzbark Welski oddanej do u偶ytku w 1887 roku. Skrzy偶owanie z mi臋dzynarodowym szlakiem E-11 w kolorze 偶贸艂tym Toru艅- Radomno. Ciekawostki: w pobli偶u stacji PKP znaj颅duje si臋 schron 偶elbetonowy z okresu II wojny 艣wiatowej (1944 r.). Bar, Dojazd PKS i PKP.

26,3 km Bachotek (jezioro) – jezioro oraz stanica wodna PTTK im. Marii Oko艂贸w-Podhorskiej. Jedno z najbardziej znanych miejsc na terenie Pojezierza Brodnickiego. Jezioro Bachotek posiada obszar 211 ha przy max g艂臋boko艣ci oko艂o 24m. Dobra rycerskie w 1446 roku nale偶膮ce do Janusza Szadli艅skiego (vel Bachocki). W 1951 roku Maria Oko艂贸w-Podhorska zainicjowa艂a budow臋 drewnianej stanicy wodnej dla turyst贸w wodniak贸w.Ciekawostki: przy le艣nicz贸wce “Bachotek” ro艣nie lipa drobnolistna w wieku 150 lat o obwodzie 395 cm w pier艣nicy, b臋d膮ca pomnikiem przyrody. Na Wyspie Skarb贸w na je偶. Bachotek znajduje si臋 hipotetyczne grodzisko z wa艂em i fos膮(22x12m). Na p贸艂wyspie wrzynaj膮cym si臋 w je偶. Stra偶ym znajduj膮 si臋 dwa grodziska wy偶ynne: jedno – owalne (40x30m), drugie – sto偶kowate z wa艂em i fos膮 (32x15m) po艂o偶one obok siebie. W sezonie restauracja i dojazd PKS.

29,7 km Skarlanka (rzeka) – mostek Jadwigi przerzucony przez Skarlank臋. Po艂膮czenie ze szlakiem mi臋dzynarodowym E-11 偶贸艂tym Toru艅 – Radomno.

30,1 km Bachotek (grobla) – punkt obej艣cia szlaku E-11.

32,0 km Skrzynka (jezioro) – o powierzchni 1 ha.

34,3 km Gaj Grzmi臋ca (siedziba Brodnickiego Parku Krajobrazowego) – wzmiankowana w 1414 roku jako osada m艂y艅ska na颅le偶膮ca do Zakonu w komturii brodnickiej. W latach 1437-38 jest tu wymieniany m艂yn o 2 ko艂ach.Ciekawostki: pomnik przyrody “Adam i Ewa” skupisko 2-ch d臋b贸w, z kt贸rych jeden ocala艂 (obw贸d 365 cm, wysoko艣膰 15 m., wiek 350 lat) rosn膮cy przy szosie Zbiczno-Pokrzydowo. Kapliczka przydro偶na z 1939 roku. Przy rz. Skarlance tartak. Jezioro Stra偶ym o powierzchni 73 ha, max g艂臋boko艣膰 9 m. Pole namiotowe. Dojazd PKS.

36,6 km Skarlanka (rzeka) – most na rzece. Skarlanka posiada d艂ugo艣膰 oko艂o 37 km. Wyp艂ywa ko艂o Skarlina i 艂膮czy ca艂y ci膮g jezior Pojezierza Brodnickiego: Wielkie Part臋czyny, D臋bno, Robotne, Kurzyny, Stra偶ym, Bachotek wp艂ywaj膮c do rzeki Drw臋cy jako jej prawy dop艂yw. Na rzece Skarlance znajduj膮 si臋 siedliska bobr贸w – 偶eremie.

39,6 km Skarlanka (rzeka) – most na rzece obok je偶. Robotne.

41,9 km Robotno (jezioro) – o powierzchni 50 ha i max g艂臋boko艣ci 15,6 km.

45,0 km Okonek (jezioro) – powierzchnia jeziora i najbli偶sze jego otoczenie o powierzchni 9,04 ha w 1963 roku zosta艂o uznane jako torfowiskowy rezerwat przyrody “okonek”. Ochronie podlega forma przej艣ciowa torfowiska naturalnego. W艣r贸d ro艣linno艣ci mo偶na szczeg贸lnie wyr贸偶ni膰 obj臋te ochron膮: rosiczk臋 okr膮g艂olistn膮, rosiczk臋 d艂ugolistn膮, bagno zwyczajne, 偶urawin臋 drobnolistn膮, gr膮偶ela 偶贸艂tego i grzybienia bia艂ego. Oko艂o 700 m. na pd-zach od rez. Okonek znajduje si臋 rezerwat przyrody “Str臋szek” utworzony w 1963 roku na powierzchni 4,46 ha obejmuj膮cej je偶. Str臋szek i otaczaj膮ce go torfowisko. Z ro艣lin chronionych wyst臋puje tu: rosiczka okr膮g艂olistna, wid艂ak ja艂owcowy, bagno zwyczajne oraz 偶urawina drobnolistkowa.

48,2 km Wielkie Part臋czyny i Ma艂e Part臋czyny (mi臋dzyjeziorny przesmyk). Jez. Wielkie Part臋czyny posiada powierzchni臋 329 ha i max g艂臋boko艣膰 28,5 m. Nad brzegiem jeziora s膮 zlokalizowane liczne o艣rodki wypoczynkowe. Na jeziorze znajduje si臋 wyspa o nazwie Wielka Syberia, kt贸r膮 obj臋to ochron膮 w 1958 roku tworz膮c na powierzchni 0.38 ha rezerwat przyrody “Wyspa na je偶. WIk. Part臋czyny”. Okazem szczeg贸lnie chronionym jest storczyk obuwik. Je偶. Ma艂e Part臋czyny posiada powierzchni臋 34 ha i max g艂臋boko艣膰 6,5 m.

51,1 km Je偶. 艁膮korz i WIk. Part臋czyny – kana艂 mi臋dzyjeziorny.

52,8 km Wielgr贸b (osada) – skrzy偶owanie ze szlakiem 偶贸艂tym (mi臋dzynarodowym E-11) Toru艅 – Radomno. Jezioro 艁膮korz posiada powierzchni臋 162 ha i max g艂臋boko艣膰 31 m. Przy wsch. Jego brzegu tu偶 obok kana艂u prowadz膮cego do jeziora Wielkie Part臋czyny znajduj膮 si臋 relikty nawodnej osady palowej (palafit) z XIV wieku odkrytej przez Maxa T枚ppena w 70 latach XIX wieku.

56,0 km 艁膮korz (wie艣) – wzmiankowana w 1414 roku w krzy偶ackiej “Ksi臋dze Strat” kiedy to zostaje spalona. W latach 1423-24 stanowi艂 w艂asno艣膰 Zakonu w komturstwie radzy艅skim. W 1439 roku wielki mistrz Pawe艂 von Russdorf nadaje cz臋艣膰 opustosza艂ej wsi Janowi Kaschlo. W 1570 roku wie艣 stanowi kr贸lewszczyzn臋. W XVII wieku dobra ziemskie wesz艂y w sk艂ad utworzonego starostwa 艂膮korskiego. W 1759 r. starost膮 艂膮korskim by艂 Tomasz Czapski.

 

Ciekawostki: ko艣ci贸艂 p.w. 艢w. Miko艂aja biskupa, gotycki zbudowany na pocz膮tku XIV wieku przez krzy偶ak贸w. Warto w nim zobaczy膰 drewnian膮 chrzcielnic臋, barokow膮 z l po艂owy XVIII wieku i krucyfiks gotycki z prze颅艂omu XV/XVI wieku. Drewniane cha艂upy z l po艂owy XIX wieku. Cz臋颅艣ciowo zniszczony murowany wiatrak typu ho颅lender z ko艅ca XIX wie颅ku. Muzeum Lokalne powsta艂e dzi臋ki inicjatywie Jana Ostrowskiego, kt贸ry zgromadzi艂 wiele zabytkowych przedmiot贸w zwi膮zanych z histo颅ri膮 wsi. Koniec turystycznego szlaku zielonego Brodnica – 艁膮korz znajduje si臋 na przystanku PKS.

Henryk Mi艂oszewski

 

 

 

Znakowany turystyczny szlak pieszy w kolorze zielonym, z przebiegiem j/w zosta艂 wyznaczony w terenie przez dzia艂aczy spo艂ecznych z Oddzia艂u Miejskiego PTTK im. Mariana Sydowa w Toruniu, kt贸ry jest administratorem szlaku i posiada pe艂ne prawa autorskie zwi膮zane ze szlakiem (przebieg trasy, kilometra偶, kod szlaku, symbolika, nazwa i opis krajoznawczy)

Trasy w okolicy

Kategorie

Rodzaje szlaku: Szlak pieszy (znakowany). Miejscowo艣ci: Bachotek, G贸rzno, 艁膮korz i Tama Brodzka. Regiony: Brodnicki (powiat), Brodnicki Park Krajobrazowy i G贸rznie艅sko-Lidzbarski Park Krajobrazowy. Wojew贸dztwa: kujawsko-pomorskie.

Ostatnia modyfikacja: 21 wrze艣nia 2016