Spis tre艣ci: 聽opis 聽| mapa 聽| komentarze

Toru艅 Szlak Martyrologii (pieszy, zielony)

Toru艅 - Piwnice - Zamek Bierzg艂owski - Toru艅

4.00 (78%) - 2 g艂osy

35 km

Pobierz 艣lad GPS: KML | GPX

Znak - Szlak pieszy zielony

Mapa

Opis

Tekst publikowany dzi臋ki uprzejmo艣ci Oddzia艂u Miejskiego PTTK w Toruniu

Opis znakowanego szlaku turystycznego w kolorze zielonym (zawarty w Informatorze nr 3 dost臋pnym w BORT PTTK w Toruniu) przybli偶a turystom okolice Torunia. 聽Szlak zielony zwany szlakiem “Martyrologii narodu polskiego”liczy 38 km d艂ugo艣ci – rozpoczyna i ko艅czy si臋 聽w Toruniu.

 

0,0 km Toru艅 聽/skrzy偶owanie ul. Grudzi膮dzkiej i Ba偶y艅skich/. Miasto licz膮ce ponad 200 ty艣. mieszka艅c贸w le偶膮ce nad rz. Wis艂膮 i Drw臋c膮, Od 1992 roku siedziba biskupia diecezji toru艅skiej. Miasto o bogatych tradycjach i historii, licznych zabytkach i atrakcjach turystycznych.

Prawa miejskie Toru艅 otrzyma艂 w 1233 roku, dzi臋ki swojemu dogodnemu po艂o偶eniu komunikacyjnemu staj膮c si臋 w szybkim czasie miastem du偶ym, pi臋knym i bogatym. W 艣redniowieczu 聽nale偶y do zwi膮zku miast hanzeatyckich. Po wojnie z krzy偶akami w 1411 roku zosta艂 tu podpisany l Pok贸j Toru艅ski. Wojna trzynastoletnia, kt贸rej pocz膮tkiem by艂o w 1454 roku zniszczenie zamku krzy偶ackiego przez mieszczan mia艂a, tak偶e epilog w Toruniu bowiem w 1466 roku podpisano tu II Pok贸j Toru艅ski. W XVII wieku wskutek wojen szwedzkich nast臋puje stop颅niowy upadek znaczenia miasta. W latach zaboru jest wf膮czony do pa艅stwa pruskiego. W 1920 roku powraca do niepodleg艂ej Polski. We wrze艣niu 1939 roku okupant hitlerowski przerywa rozw贸j miasta. II wojna 艣wiatowa dla Torunia zako艅czy艂a si臋 w dniu 1.11.1945 roku, miasto zosta艂o wyzwolone przez Armi臋 Radzieck膮.

Obecnie stanowi du偶e centrum naukowe, kulturalne i przemys艂owe. Posiada Uniwersytet Miko艂aja Kopernika, Wy偶sz膮 Szko艂臋 Oficersk膮 im. gen. J. Bema i Wy偶sze Seminarium Ducho颅wne im. ks. S. Frelichowskiego. Miasto jest ch臋tnie odwiedzane przez turyst贸w, kt贸rym zapewnia si臋 niepowtarzalny klimat. go艣cinn膮 atmosfer臋 oraz przepi臋kne zabytki z przesz艂o艣ci, tj. : 聽katedra 艢w. Jan贸w, ko艣ci贸艂 NMP, ko艣ci贸艂 艢w. Jakuba, 聽ratusz staromiejski, kamienica “Pod Gwiazd膮”, Dom Kopernika, zesp贸艂 艣redniowiecznych mur贸w obronnych 艂膮cznie z Krzyw膮 Wie偶膮, ruiny zamk贸w : Dyb贸w i krzy偶ackiego oraz szereg zabytkowych spichlerzy, pa艂ac贸w i kamienic, To naprawd臋 warto zobaczy膰

 

2,5 km Toru艅 聽 /TZUM 鈥 Spomasz/. Przed II wojn膮 艣wiatow膮 znajdowa艂a si臋 w tym miejscu Fabryka Smalcu popu颅larnie nazywan膮 “Szmalc贸wk膮”. Od 1940 roku do czer颅wca 1943 roku na jej terenie mie艣ci艂 si臋 ob贸z dla wysiedlonych, a potem ob贸z pracy. W obozie przetrzymywani byli Polacy wysiedleni z terenu pow. toru艅skiego, w膮brzeskiego oraz 艣wieckiego. Tygodniowo przez ob贸z przechodzi艂o oko艂o 3000 os贸b, z kt贸rych cz臋艣膰 zmar艂a wskutek okropnych warunk贸w sanitarnych w tym oko艂o 400 dzieci. Dojazd MZK.

6,0 km 艁ysomice /Le艣nictwo/. Zabudowania le艣nicz贸wki 艁ysomice po艂o偶onej na skraju kompleksu le艣nego, przy szosie Toru艅 – Gda艅sk, Dojazd PKS.

10,5 km “Las Piwnicki’ – rezerwat przyrody o pow. 37,2 ha utworzony w 1956 r. obejmuj膮cy fragment pierwo颅tnego lasu mieszanego sosnowo – d臋bowego. W rez. wyst臋puj膮 oko艂o 300 – letnie d臋by i oko艂o 160 – letnie sosny, z kt贸rych cz臋艣膰 systematycznie usycha. Przez re颅zerwat przep艂ywa Struga Piwnicka zwana te偶 Strug膮 艁ysomick膮. Naukowcy z UMK w Toruniu od lat prowadz膮 tu swoje badania, zwi膮zane z ochron膮 艣rodowiska.

11.2 km Strugaj – ma艂a osada le艣na s膮siaduj膮ca z rezer颅watem przyrody. Dawniej jedno z domostw pe艂ni艂o rol臋 gaj贸wki Strugaj.

12,0 km Piwnice – wie艣 wzm. w 1346 roku jako folwark krzy偶acki w komturstwie bierzg艂owskim. Gniazdo rodzinne rodu Piwnickich, u kt贸rych wie艣 w posiadaniu od potowy XVI wieku do pocz膮tku XIX, Ciekawostki : dw贸r z przy颅bud贸wkami pochodz膮cy z pocz膮tku XX w. zbudowany przez rodzin臋 Meister贸w. Dw贸r otoczony parkiem z po艂owy XIX wieku, w kt贸rym 17 gatunk贸w drzew. Obecnie dw贸r i park stanowi膮 w艂asno艣膰 Rolniczego Zak艂adu Do艣wiadczalnego UMK w Toruniu, Na zach, kra艅cu miejscowo艣ci Obserwatorium Astronomiczne UMK skupiaj膮ce astronom贸w i radioastronom贸w prowadz膮cych badania naukowe na niebie. Plac贸wk臋 po zg艂oszeniu mo偶na zwiedzi膰. Dojazd PKS.

14,0 km R贸偶ankowo – wie艣 za艂o偶ona w 1819 roku. Ciekawostki: dw贸r o skromnych cechach klasycystycznych z prze艂omu XIX i XX wieku, zbudowany przez Gustawa Weinschek. Przed dworem trawnik z sadzawk膮 otoczony krzewami karagany. Dw贸r okala park krajobra颅zowy z XIX wieku, z 32 gatunkami drzew. Dojazd PKS.

15,3 km 艢wierczynki – wie艣 wzm. w 1345 roku, b臋d膮ca w tym czasie w posiadaniu toru艅skiego klasztoru benedyktynek. a偶 do sekularyzacji w 1834 roku. W 1445 roku jest wzm. parafia, szpital oraz szko艂a. Ciekawostki: ko艣ci贸艂 paraf. 艢w, Jana Chrzciciela zbudowany na prze艂omie XIII i XIV wieku jako gotycki. Cz臋艣ciowo zniszczony w czasie wojny 13 – letniej. Przebudowany w XVII wieku. W ko艣ciele rze藕ba gotycka z po艂owy XVI wieku. Obok ko艣cio艂a znajduje si臋 budynek plebanii z XIX wieku. Dojazd PKS.

16,3 km Pig偶a 聽/budynek stacji PKP/ Linia kolejowa Toru艅 – Unis艂aw zosta艂a 聽 zamkni臋ta 聽 w 聽 1993 roku. W odleg艂o艣ci oko艂o 1,5 km st膮d znajduje si臋 wie艣 Pig偶a wzm. w 1231 roku jako siedziba rycerza Pipina. Cieka颅wostki : dw贸r z pocz膮tku XX wieku zbudowany przez Wilhelma Kluga. W otoczeniu park z 23 gatunkami drzew m. in. jod艂a bia艂a, wierzba mand偶urska i 偶ywotnik. Dojazd PKS.

17,5 km Leszcz – wie艣 wzm, w 1311 roku jako folwark, Gniazdo rodzinne rodu Leskich, m, in. z tej rodziny po颅chodzi艂 bp che艂mi艅ski Stanis艂aw Wojciech Leski ordyna颅riusz w latach 1747 – 58. W 1440 roku na akcie erek颅cyjnym Zwi膮zku Pruskiego 聽jest 聽wymieniony Otto z Heselecht /Leszcza/ jako 艣wiadek. Ciekawostki; zabu颅dowania dawnego dworu, sam dw贸r zniszczony w czasie II wojny 艣wiatowej. Zdewastowany park krajobrazowy z XIX wieku, Oko艂o 500 m. na zach, od dawnego maj膮tku znajduje si臋 grodzisko 艣redniowieczne czynne w XIV wieku, wy偶ynne owalne.

16,5 km Podleszcz – przysi贸艂ek wiejski pomi臋dzy Lesz颅czem a Zamkiem Bierzg艂owskim.

21,0 km Zamek Bierzg艂owski – wie艣 wzm. w 1242 roku jako gr贸d krzy偶acki, Wed艂ug Steinbrechta zosta艂 on zbu颅dowany w miejscu pruskiego grodu nale偶膮cego do rycerza Pipina, zdobytego przez Krzy偶ak贸w w 1232 roku. W latach 1386 – 1416 wymieniany jako folwark komturstwa bierzg艂owskiego, W latach 1270 – 1415 Zamek Bierzg艂owski jest siedzib膮 komturstwa. Ciekawostki: zamek krzy偶acki murowany, kt贸ry zosta艂 wzniesiony w latach 1263 – 70 w miejscu umocnie艅 drewnianych. Wok贸艂 zamku w latach 1260 – 83 toczy艂y si臋 liczne walki zwi膮zane z powstaniem Prus贸w. W roku 1271 jeden z oddzia艂贸w pod w艂adz膮 Dziwana oblega艂 zamek podczas obl臋偶enia w贸dz zosta艂 艣miertelnie raniony przez komtura Arnolda Kropfa strza艂膮 z kuszy. Po bitwie pod Grunwaldem zamek na kr贸tko zaj臋ty przez wojska polskie aby po l Pokoju Toru艅skim od 1411 od 1454 roku pozosta膰 w r臋kach krzy偶ak贸w.

 

P贸藕niejsze dzieje zamku zwi膮zane s膮 z jego w艂a艣cicielami i tak od 1466 roku od 1520 roku zamek w r臋kach kr贸la polskiego, od 1520 roku do potowy XVIII wieku nale偶y do miasta Torunia aby w XIX wieku znale藕膰 si臋 w r臋kach prywat颅nych. Zamek by艂 pl膮drowany przez wojska szwedzkie. saskie, rosyjskie oraz polskie w po艂owie XVIII i XIX wieku. W 1929 roku zamek zostaje wydzier偶awiony przez bpa che艂mi艅skiego Stanis艂awa Wojciecha Okoniewskiego. kt贸ry w 1933 roku kupi艂 go na potrzeby diecezji. W 1936 roku w obecno艣ci prymasa Augustyna HIonda, wojewody W艂adys艂awa Raczkiewicza, genera艂贸w Bortnowskiego i Thomee oraz prezydenta Torunia Leona Raszei dokonano uroczystego otwarcia w zamku Domu Rekolekcyjnego, Od 1945 roku do 1992 roku zamek mie艣ci艂 Zak艂ad Opieki Spo艂ecznej, Zamek krzy偶acki sk艂ada艂 si臋 z zamku g艂贸wnego wzniesionego na planie czworoboku z dwoma prostopad艂ymi do siebie skrzyd艂ami pd. i zach. oraz z przedzamcza.

Skrzyd艂o zachodnie mie艣ci艂o refektarz i kapitularz, a pd. dom mieszkalny komtura i rycerzy zakonnych. Stron臋 pn. i wsch. zamyka艂 mur obwodowy, kt贸ry w 2/3 zbudowany by艂 z g艂az贸w narzutowych a w wy偶szych par颅tiach z ceg艂y. Od pd. brama wjazdowa z przedzamcza z portalem z oko艂o 1305 roku. Przedzamcze od zamku oddziela艂a mokra fosa. Wie偶a bramna prowadz膮ca na przedzamcze w dolnych partiach o uk艂adzie gotyckim z XIV wieku w g贸rnych z oko艂o 1860 roku,G艂贸wne elementy zamku s膮 zachowane w niezmienionej formie. Obok zamku park krajobrazowy z 25 gatunkami drzew /m.in, 150 – letni 偶ywotnik, cisy, daglezje/ pochodz膮cy z pocz膮tku XIX wieku. W parku zrujnowany grobiec Hosbach贸w, dawnych w艂a艣cicieli zamku. Przy wiejskiej drodze d膮b szypu艂kowy – pomnik przyrody o obw, 386 cm w wieku 250 lat. Dojazd PKS.

27,5 km Olek – osada le艣na z le艣nicz贸wko, le偶膮c膮 nad Strug膮 Piwnick膮. Ciekawostki; w pobli偶u strugi g艂azy na颅rzutowe w ilo艣ci 3 sztuk /obw 4,1-7,8 m. wysoko艣膰 0,9-1,4 m/ uznane za pomnik przyrody. Na terenie starej 偶wirowni g艂az narzutowy, tak偶e pomnik przyrody o obwodzie 6,0 m i wysoko艣ci 1,7 m.

27,7 km Olek /pomnik/. Mogi艂a harcerzy, kt贸rych zamordowali hitlerowcy na drodze Olek- Leszcz. W 1944 roku chc膮c zatrze膰 po sobie 艣lady przewie藕li zw艂oki w miejsce, w kt贸rym znajduje si臋 obecnie p艂yta nagrobna. Po drugiej stronie Strugi Piwnickiej znajduje si臋 schron 偶elbetonowy z czas贸w II wojny 艣wiatowej.

31,3 km Barbarka /cmentarz/. Cmentarz zamordo颅wanych Polak贸w w liczbie ok. 1000, wi臋藕ni贸w toru艅skiego Fortu VII. Cia艂a ofiar by艂y pochowane w 6 – ciu wsp贸lnych mogi艂ach, W 1944 roku hitlerowcy zacieraj膮c po sobie 艣lady spalili wydobyte zw艂oki z 5 – ciu mogi艂. Na cmen颅tarzu w miejscu tragedii znajduje si臋 pomnik oraz pami膮tkowa tablica.

 

32,0 km Barbarka 聽 聽/osada le艣na/. W 1340 roku jest tu wzm. m艂yn wodny, kt贸ry otrzyma艂 Henryk Junghorn z nadania komtura bierzg艂owskiego Jana Nothafta. W 1457 roku kr贸l Kazimierz Jagiello艅czyk nadaje m艂yn miastu Toruniowi, wkr贸tce po nadaniu zn贸w w r臋kach prywat颅nych. Pierwsza kaplica 艢w. Barbary istnia艂a tu rzekomo w 1299 roku /Sancta Barbara in Bermol/ w miejscu ob颅jawienia si臋 艣wi臋tej. W 1475 roku bp che艂mi艅ski Wincenty Kie艂basa buduje now膮. kaplic臋, kt贸ra od 1488 roku podlega Toruniowi. Wed艂ug opisu w 1875 roku cudowne 藕r贸d艂o nakryte by艂o kamieniem m艂y艅skim a woda nabierana by艂a przez otw贸r znajduj膮cy si臋 w 艣rodku. Przez d艂ugi czas kapliczka na Barbarce stanowi艂a miejsce odpust贸w z okazji Zielonych 艢wi膮tek. Ciekawostki: kaplica 艢w. Barbary, drewniana – murowana zbudowana w 1842 r. w miejscu poprzednich. Podlega ko艣cio艂owi 艢w, Antoniego w dzielnicy Toru艅 – Wrzosy.

35,5 km Toru艅 /Fort VII/. Zbudowany w latach 1880 – 82. Stanowi艂 jeden z 15 du偶ych element贸w dawnej pruskiej twierdzy Toru艅. Szczeg贸lnie ponur膮 kart膮 w historii fortu jest takt utworzenia tu w pa藕dzierniku 1939 roku wi臋zienia policyjnego, kt贸re istnia艂o do stycznia 1940 roku, W tym czasie wi臋ziono w nim Polak贸w kobiety i m臋偶czyzn, g艂贸wnie inteligencj臋 /ksi臋偶y, nauczycieli oraz cz艂onk贸w Zwi膮zku Zachodniego/. W forcie istnia艂o 40 cel, w kt贸rych przebywa艂o od 20 do 40 os贸b. Przez Fort VII przesz艂o oko艂o 2000 os贸b. Egzekucje hitlerowcy przeprowadzali w lasach ko艂o Barbarki oraz Przysieka.

 

38,0 km Toru艅 聽/Dworzec PKP Toru艅 P贸艂noc/. Koniec szlaku zielonego na przystanki linii autobusowej nr 27, przy Szosie Che艂mi艅skiej. 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 Henryk Mi艂oszewski

Znakowany turystyczny szlak pieszy w kolorze zielonym, z przebiegiem j/w zosta艂 wyznaczony w terenie przez dzia艂aczy spo艂ecznych z Osdzia艂u Miejskiego PTTK im. Mariana Sydowa w Toruniu, kt贸ry jest administratorem szlaku i posiada pe艂ne prawa autorskie zwi膮zane ze szlakiem (przebieg trasy, kilometra偶, kod szlaku, symbolika, nazwa i opis krajoznawczy)

Trasy w okolicy

Kategorie

Rodzaje szlaku: Szlak pieszy (znakowany). Miejscowo艣ci: Toru艅 i Zamek Bierzg艂owski. Regiony: Toru艅, Toru艅ski (powiat) i Ziemia Che艂mi艅ska. Wojew贸dztwa: kujawsko-pomorskie.

Ostatnia modyfikacja: 21 wrze艣nia 2016