Spis tre艣ci: 聽opis 聽| mapa 聽| komentarze

Wok贸艂 艢wiecia nad Os膮 (szlak pieszy, niebieski)

艢WIECIE n/OS膭 - M臋drzyce - Lisnowo - 艢WIECIE n/OS膭

2.88 (59%) - 8 g艂osy

23 km

Pobierz 艣lad GPS: KML | GPX

Znak - Szlak pieszy niebieski

Kod szlaku: KP-4043-n

Mapa

Opis

Tekst publikowany dzi臋ki uprzejmo艣ci Oddzia艂u Miejskiego PTTK w Toruniu

Przekazujemy do r膮k turyst贸w kolejny opis znakowanego szlaku turystycznego pieszego w kolorze niebieskim, kt贸ry w ca艂o艣ci przebiega po obszarze gminy 艢wiecie nad Os膮. Inicjatorami powstania szlaku w 2000 roku byli dyrekt贸r Gmin-nego O艣rodka Kultury Pan Grzegorz Gil oraz Oddzia艂 Miejski PTTK im. Mariana Sydowa w Toruniu. Trasa szlaku o d艂ugo艣ci 23 km zosta艂a tak poprowadzona, aby obejmowa艂a zasi臋giem jak najwi臋cej obiekt贸w krajoznawczych znajduj膮cych si臋 w gminie. Gmina 艢wiecie nad Os膮 posiada obszar 9.467 ha, zamieszka艂y przez oko艂o 4.700 mieszka艅c贸w. Charakter gminy jest typowo rolniczy. Po艂o偶ona jest w p贸艂nocno-wschodniej cz臋艣ci woj. kujawsko-pomorskiego, ok. 30% powierzchni gminy obj臋te jest obszarem chronionego krajobrazu “Obszar doliny Osy i Gard臋gi”.

0.0 km 艢wiecie n. Os膮 – siedziba gminy. Wbrew funkcjonuj膮cej nazwie 艢wiecie nie le偶y nad Os膮 lecz nad jej dop艂ywem Lutryn膮. Wie艣 wzmiankowana historycznie w 1391 roku, kiedy to funkcjonowa艂 folwark krzy偶acki nale偶膮cy do komturstwa radzy艅skiego. We folwarku utrzymywano 33 konie do pos艂ug pocztowych oraz hodowano 900 owiec. W 1404 roku wielki mistrz krzy偶acki Konrad von Jungingen dokona艂 lokacji wsi przez so艂tysa Andreasa Grimmera; jednocze艣nie uposa偶y艂 j膮 50 w艂贸kami (ok.825 ha) ziemi. Wed-艂ug krzy偶ackiej ,,Ksi臋gi Strat” w 1414r. wie艣 zo-sta艂a zniszczo-na, m/in. spalo-nofolwark i m艂ynwodny oraz og-rabiono ko艣ci贸艂.

Ostatecznie ko艣ci贸艂 w 艢wie-ciu uleg艂 zag艂a-dzie w czasie wojny trzynas-toletniej w latach 1454-1466. Po 艃 Pokoju Toru艅skim w 1466 roku wie艣 艂膮cznie z folwarkiem stanowi艂a w艂asno艣膰 kr贸lewsk膮 w starostwie radzy艅skim. W 1512 roku kr贸l Zygmunt I Stary nada艂 m艂yn wodny we wsi m艂ynarzowi Jakubowi. Zniszczony w pierwszej wojnie szwedzko-polskiej m艂yn wodny w 艢wieciu, w 1646 roku nada艂 kr贸l W艂adys艂aw IV m艂ynarzowi Engelbrechtowi Weiss. Oko艂o 1682 roku wie艣 mia艂a 4 cz臋艣ci szlacheckie nale偶膮ce do: Ciborskiego, Koziebrodzkiego, Dyz-gartowicza i G艂owi艅skie-go. W 1765 roku w 艢wie-ciu by艂y dwa lema艅stwa (rodzaj w艂asno艣ci), kt贸re nale偶a艂y do Paw艂a Zien-tarskiego i Wojciecha Wie-czorkowskiego. Folwark 艣wiecki pod koniec XV艃I wieku obejmowa艂 17 w艂贸k (ok. 280 ha) ziemi i dzier-偶awi艂 go major von M眉ller. Oko艂o 1789 roku 艢wiecie sk艂ada艂o si臋 ze wsi, folwar-ku, maj膮tku m艂y艅skiego, dw贸ch maj膮tk贸w lema艅skich oraz z wolnego so艂ectwa, kt贸re nale偶a艂o do Jozefa i Jadwigi Szewe-Szczepanskich. Od 1772 roku wie艣 nale偶a艂a do Skarbu Pa艅stwa Pruskiego. W roku 1885 wie艣 mia艂a 65 dom贸w mieszkalnych i 654 mieszka艅c贸w; obejmowa艂a powierzchni臋 1021 ha.

Ciekawostki krajoznawcze: dw贸r I (nr 35) murowany w obr臋bie parku dworskiego przy drodze do M臋drzyc, wzniesiony w I po艂owie XIX wieku; dw贸r 艃 powy偶ej m艂yna, klasycystyczny z po艂owy XIX wieku; pot臋偶ne grodzisko wczesno-艣redniowieczne z wypi臋trzonymi ponad teren wa艂ami obronnymi zamieszka艂e w okresie XI-X艃 wieku; cmentarz ewangelicki na wzg贸rzu w zachodniej cz臋艣ci wsi z I po艂owy XIX wieku; cmentarz epidemiczny (choleryczny) z lat 1830-1831 po艂o偶ony na wzg贸rzu zwanym ,,Cholernik”. Dojazd – PKS.

0,2 km Rzeczka Lutryna 聽– most. Wyp艂ywa z jeziora Chojno ko艂o Bobrowa i przep艂ywa przez nast臋puj膮ce jeziora: Grzywinek, Oleczno i W膮dzy艅. Powierzchnia zlewni rzeki wynosi 470 km2. Lutryna p艂ynie w rynnie subglacjalnej odwadniaj膮c po drodze liczne mokrad艂a i przejmuj膮c wod臋 z dop艂yw贸w: Strugi Radzy艅skiej, Strugi Brudzawskiej oraz Kana艂u Sitno. Wody Lutryny kiedy艣 nap臋dza艂y ko艂a m艂yn贸w wodnych w Lembargu, Nowym M艂ynie oraz 艢wieciu nad Os膮. Rzeka przep艂ywa przez nast臋puj膮ce miejscowo艣ci: Bobrowo, W膮dzy艅, Miliszewy, Lembarg, Jaguszewice, Jab艂onowo Pomorskie, Nowy M艂yn, 艢wiecie nad Os膮. Lutryna wpada do Osy pomi臋dzy M臋drzycami a 艢wieciem. Jej d艂ugo艣膰 wynosi ok. 30 km.

3,5 km M臋drzyce – wie艣. W 1285 roku obszar wsi nale偶a艂 do rycerza Dietricha Stange. Historycznie M臋drzyce zosta艂y wzmiankowane w 1294 roku jako w艂asno艣膰 Zakonu krzy偶ackiego. W krzy偶ackiej ,,Ksi臋dze Strat” z 1414 roku wie艣 dozna艂a strat wyliczonych na 600 marek. W 1415 roku we wsi znajdowa艂y si臋 3 dwory. Oko艂o 1433 roku w M臋drzycach by艂y dwie cz臋艣ci: jedna czynszowa nale偶膮ca do krzy偶ak贸w, druga w艂asno艣膰 rycerska nadana w 1415r. przez wielkiego mistrza krzy偶ackiego Paw艂a von Russdorf 聽Hansowi von Cegenberg (Janowi Cegenbergowi). W 1505 roku maj膮tki rycerskie w M臋drzycach, Orlu, Part臋czynach oraz Bogdankach naby艂 Hans von Tczadel (Jan ze Salna). W czasie wizytacji kanonika Strzesza w 1667 roku maj膮tek m臋drzycki nale偶a艂 do Jana Wituskiego i Jana Biedrzyckiego. Od 1724 roku w艂a艣cicielem maj膮tku by艂 asesor ziemi micha艂owskiej Micha艂 Garczy艅ski, od kt贸rego maj膮tek w 1734 roku naby艂 Kajetan von Rautenberg. W 1764 roku M臋drzyce wsp贸lnie z Bogdankami, Przes艂awicami i Jakubkowem kupi艂 Ignacy Paw艂owski, po kt贸rym d贸bra przej膮艂 syn Xawery Paw艂owski. Wed艂ug katastru fryderycja艅skiego w 1776 roku M臋drzyce posiada艂y 30 w艂贸k ziemi (oko艂o 500 ha), opr贸cz tego nale偶a艂 do maj膮tku las, karczma, 3 stawy rybne oraz m艂yn wodny. D贸bra m臋drzyckie w 1824 roku naby艂 Ossmann – w艂a艣ciciel Salna, po kt贸rym od 1856 roku przejmuj膮 je Ferdynand i Albert Kossowie. Ostatnim w艂a艣cicielem M臋drzyc w latach 1903-1945 by艂 Richard Paul.

Ciekawostki krajoznawcze: dw贸r klasycystyczny z prze艂omu XV艃I i XIX wieku wraz z zabudowaniami folwarcznymi (powi臋kszony w 1890 roku o dobudowane skrzyd艂o); park krajobrazowy, zabytkowy, za艂o偶ony w 艃 po艂owie XIX wieku o powierzchni prawie 4,5 ha. W parku rosn膮 ponad 150 letnie lipy, a na niewielkim wzniesieniu znajduje si臋 ruina kaplicy grobowej rodziny Paul贸w z pocz膮tku XX wieku; nad rzek膮 Os膮 skromne pozosta艂o艣ci m艂yna wodnego oraz domu m艂ynarza z ko艅ca XIX wieku; nad rz. Os膮 znajduj膮 si臋: I grodzisko, p贸藕no艣redniowieczne, sto偶kowe zamieszka艂e w XIV-XV wieku oraz 艃 grodzisko wczesno艣redniowieczne zamieszka艂e w X艃-X艃I wieku. Dojazd – PKS.

6,5 km Widlice 聽– wie艣. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1336 roku w dokumencie wielkiego mistrza krzy偶ackiego Dietricha von Altenburg, kt贸ry nada艂 Hermannowi, zwanemu Schof 13 w艂贸k w Widlicach z prawem wolnego rybo艂贸wstwa na jeziorze 艁asi艅skim. Widlice w tym czasie administracyjnie podlega艂y w贸jtostwu krzy偶ackiemu w Rog贸藕nie. W 1526 roku kr贸l Zygmunt I Stary nada艂 wie艣 Jerzemu Sudek i Janowi Schirchen. Oko艂o 1570 roku by艂a to wie艣 szlachecka i jej poszczeg贸lne cz臋艣ci nale偶a艂y do: Widlickich, 艢wieckich oraz Jasi艅skiej. W 1604 roku cz臋艣膰 maj膮tku widlickiego nale偶a艂a do wdowy Katarzyny D膮browskiej, z domu Dzia-艂y艅skiej. W 1667 roku podczas wizytacji kanonika Strzesza w艂a艣cicielem wsi by艂 Zygmunt Bromierski. Adam Bia艂ob艂ocki w 1723 roku sprzeda艂 Widlice za 9.800 floren贸w Paw艂owi Gostomskiemu, po kt贸rym d贸bra przej膮艂 syn Wojciech Gostomski. Maj膮tek obejmowa艂 13 w艂贸k (oko艂o 215 ha). W pewnym czasie maj膮tek widlicki wchodzi艂 w sk艂ad kompleksu maj膮tkowego w Modrzycach. Od 1827 roku kolejnym posiadaczem maj膮tku zosta艂 Ossmann, kt贸ry naby艂 go za 11.000 talar贸w od Anny von Kleist. Oko艂o 1885 roku wie艣 posiada艂a 5 dom贸w mieszkalnych i 95 mieszka艅c贸w. W 1894 roku nast臋pnym w艂a艣cicielem maj膮tku by艂 Konrad Laudien, a od 1903 roku Willy B盲tge.

Ciekawostki krajoznawcze: dw贸r murowany z ko艅ca XIX wieku; pi臋trowy park dworski z po艂owy XIX wieku; zabytkowy zesp贸艂 folwarczny z ko艅ca XIX wieku. Dojazd – PKS.

7,0 km Lisn贸wko – wie艣. Za艂o偶ona w 1808 roku na gruntach nale偶膮cych do wsi Lisnowo. Wie艣 le偶y nad jeziorem Lis-n贸wko. W ko艅cu XIX wieku by艂o 26 dom贸w mieszkalnych z 201 mieszka艅cami. Powierzchnia wsi obejmowa艂a ok. 327 ha.Dojazd – PKS.

7,5 km Jezioro Lisn贸wko – po艂o偶one pomi臋dzy miejscowo艣ciami Lisn贸wko, Szarno艣 oraz jeziorem Sza艅cowym. Jezioro posiada powierzchni臋 ponad 21 ha i max. g艂臋boko艣膰 9 metr贸w.

8,5 km Szarno艣 – wie艣. Dawniej folwark szlachecki. W 1818 roku zosta艂 przy艂膮czony do d贸br lisnowskich przez 贸wczesnego w艂a艣ciciela Theodora Gottlieba von Hippel. Rok p贸藕niej maj膮tek zosta艂 usamo-dzielniony i przekazany Johannowi Brodde. Od tego czasu maj膮tek nosi艂 nazw臋 Scharnhorst nadan膮 na cze艣膰 pruskiego m臋偶a stanu i polityka. W 1895r. wie艣 mia艂a 8 dom贸w mieszkalnych i 160 mieszka艅-c贸w. Powierzchnia obejmowa艂a 468 ha. W艂a艣cicielem maj膮tku w tym czasie by艂 Eugen Peterson. Od 1905 roku kolejnym w艂a艣cicielem ma-j膮tku zosta艂 Richard Paul z M臋drzyc. W 1899 roku przez maj膮tek zosta艂a przeprowadzona linia kolejowa z Jab艂onowa Pomorskiego do Prabut i zbudowany zosta艂 budynek stacji kolejowej.

Ciekawostki krajoznawcze: park dworski o powierzchni 2,5 ha, zabytkowy z 14 gatunkami drzew; w parku pozosta艂o艣ci po spalonym dworze wzniesionym w ko艅cu XIX wieku.

9,5 km Jezioro Sza艅cowe 鈥 po艂o偶one pomi臋dzy miejscowo艣ciami Lisnowo, Lisn贸wko, Szarno艣 oraz jeziorem Lisn贸wko. Jezioro po-siada powierzchni臋 ponad 32 ha oraz max. g艂臋boko艣膰 12metr贸w.

11,0 km Lisnowo – wie艣. Pierwsza historyczna wzmianka o Lisnowie (Leistenow) pochodzi z 1285 roku, kiedy to w艂a艣cicielem wsi oraz rozleg艂ych d贸br obejmuj膮cych 1000 w艂ok by艂 rycerz Dietrich Stange. W XVI wieku maj膮tek szlachecki nale偶a艂 do niemieckiej rodziny von Drahe. W艂a艣ciciel z tego rodu Micha艂 von Drahe umieraj膮c 8 lutego 1556 roku wyznaczy艂 na spadkobierc贸w maj膮tku swoich syn贸w Micha艂a i Andrzeja von Drahe. Bracia niestety w stosunkowo kr贸tkim czasie 25 i 28 maja 1577 roku zeszli bezdzietnie z tego 艣wiata i maj膮tek przeszed艂 na w艂asno艣膰 do ksi臋cia praskiego Albrechta. Po 艣mierci ostatnich w艂a艣cicieli o maj膮tek Lisnowo usilnie zabiega艂 kr贸l Polski Stefan Batory, kt贸ry pragn膮艂 go przeznaczy膰 Marcinowi Berzeviczemu, staro艣cie starogardzkiemu i osieckiemu. Dobra lisnowskie zosta艂y przej臋te przez Berzeviczego w 1585 roku i posiada艂y wtedy 艂膮czny obszar ok. 120 w艂ok tj. oko艂o 2000 ha. Marcin Berzeviczy by艂 z pochodzenia W臋grem (z Siedmiogrodu), zrobi艂 wielk膮 karier臋 u boku kr贸la Stefana Batorego, kt贸rego by艂 doradc膮 i kanclerzem. Berzeviczy w swych dyplomatycznych podr贸偶ach na dw贸r kr贸lowej El偶biety w Londynie, su艂tana w Konstantynopolu czy do papie偶a Grzegorza XIII w Rzymie, a tak偶e do Pary偶a, Padwy, Wiednia i Wenecji, znakomicie si臋 wywi膮zywa艂 z poruczonych misji. Nic wi臋c w tym dziwnego, ze zrobi艂 karier臋 na dworze kr贸lewskim i stale powi臋ksza艂 sw贸j maj膮tek. Z czasem otrzyma艂 pruski indygenat stwierdzaj膮cy szlachectwo. Marcin Berzeviczy da艂 pocz膮tek polskiej linii Berzeviczych, a jego potomek Sebastian Berzeviczy, zubo偶a艂y szlachcic wzi膮艂 udzia艂 w powstaniu Ink贸w przeciw Hiszpanom. Jest r贸wnie偶 powi膮zany z tzw. testamentem Ink贸w odnalezionym przez Andrzeja Benesza na zamku w Niedzicy. Po 艣mierci Marcina Berzeviczego, co nast膮pi艂o w 1596 roku dobra lisnowskie przej膮艂 jego syn Jan, kt贸ry zmar艂 w 1646 roku pozostawiaj膮c c贸rk臋 Ann臋, kt贸ra prze偶y艂a ojca o 2 lata. Zad艂u偶ony maj膮tek lisnowski przej膮艂 nast臋pnie podskarbi koronny Wituski, od kt贸rego w 1653 roku przej膮艂 艢wi臋tochowski. Od 1667 roku w艂a艣cicielem Lisnowa i Orzechowa wraz z przyleg艂o艣ciami zosta艂 Pawe艂 von Biberstein-Orzechowski. Nast臋pnie w艂a艣cicielami byli: od 1734 roku Albrecht zu Dohna, kt贸ry utworzy艂 tu majorat, od 1777 roku Fryderyk zu Dohna-Schlobitten, kt贸ry cz臋艣膰 maj膮tku jeszcze w tym samym roku sprzeda艂 Ottonowi grafowi Keyserling. W 1836 roku Lisnowo obj臋艂a w posiadanie rodzina Peterson. Ostatnimi w艂a艣cicielami maj膮tku przed Il wojn膮 艣wiatow膮 byli Schulemannowie.

 

Ciekawostki krajoznawcze: ko艣ci贸艂 parafialny p.w. Chrystusa Kr贸la, wybudowany w latach 1959-1961, w miejscu poprzedniego r贸wnie偶 murowanego, wzniesionego przez gmin臋 ewangelick膮 w latach 1866-1867, a zniszczonego w czasie II wojny 艣wiatowej; pa艂ac z 3 膰wierci XIX wieku w otoczeniu parku krajobrazowego z po艂owy XIX wieku, w kt贸rym wznosi si臋 grobowiec rodzinny Schulemann贸w z pocz膮tku XX wieku; nad jeziorem Sza艅cowym, wznosz膮 si臋 wa艂y 艣redniowiecznego grodziska, na kt贸rym jeszcze na pocz膮tku XX wieku sta艂 wiatrak. Dojazd – PKS

 

 

13,0 km skrzy偶owanie dr贸g – do Tymawy Wielkiej, Lisnowa i Part臋czyn. Obok le艣niczowka Lisnowo. Ciekawostki krajoznawcze: aleja drzew – jarz臋b贸w szwedzkich obj臋ta ochron膮 przyrody w formie pomnika przyrody. Obw贸d drzew wynosi od 140 do 220 cm i s膮 wysokie od 14 do 19 metr贸w.

14,5 km Jezioro P艂ow臋偶 鈥 po艂o偶one pomi臋dzy miejscowo艣ciami: Part臋czyny, P艂ow臋偶, P艂ow臋偶ek, oraz Lisnowo. Jezioro posiada powierzchni臋 ponad 174 ha i max. g艂臋boko艣膰 ponad 6 metr贸w. Przez jezioro przep艂ywa rzeka Osa. Nad jeziorem P艂ow臋偶 zlokalizowane s膮 dwa grodziska 艣redniowieczne. Pierwsze przy wschodnim brzegu, pier艣cieniowate z podgrodziem u偶ytkowane w X-XI wieku, drugie w cz臋艣ci po艂udniowej, sto偶kowate, u偶ytkowane w Xlll-XIV wieku.

17,0 km Karolewo – wie艣. Dawniej folwark nale偶膮cy do d贸br ziemskich w Lisnowie. W 1734 roku 贸wczesny w艂a艣ciciel folwarku ka-pitan Johann Carl von Streim sprzeda艂 posiad艂o艣膰 hrabiemu Albrechtowi Christophowi zu Dohna. W 1789 roku w艂a艣cicielem szlacheckiego folwarku w Karolewie jest Peterson z Lisnowa; w tym czasie by艂y tam 3 dymy. Od 1896 roku maj膮tek przeszed艂 do Ottona Reichela, po kt贸-rym nast臋pnym w艂a艣cicielem w latach 1916-1920 by艂 Piachnow. Piachnow przekaza艂 maj膮tek pa艅stwu niemieckiemku, kt贸re w 1923 roku dokona艂o parcelacji maj膮tku. Reszt贸wk臋 maj膮tku o powierzchni 75 ha oraz dw贸r zakupi艂 Nawrocki. W latach 1945-1947 opiek臋 nad maj膮t-kiem sprawowa艂 Wiktor Deutscher.

Ciekawostki krajoznawcze: dw贸r murowany wzniesiony w latach 1895-1910; niewielki 0,3 ha park dworski; zabudowa pofolwarczna z prze艂omu XIX i XX wieku. Dojazd – PKS.

20.0 km Rzeka Osa – most. Jest prawym dop艂ywem Wis艂y, do kt贸rej wpada w miejscowo艣ci Zakurzewo u stop G贸r 艁osiowych w Basenie Grudzi膮dzkim. Pocz膮tek Osie daj膮 wody jeziora Z膮browo k/Z膮browa w wojew贸dztwie warmi艅sko-mazurskim. D艂ugo艣膰 rzeki wynosi oko艂o 96 km. Osa prowadzi swoje wody przez nast臋puj膮ce miejscowo艣ci: Z膮browo, M贸zgowo, Trupel, Gulb, Czach贸wki, Biskupiec Pomorski, Babalice, P艂ow臋偶, M臋drzyce, S艂upski M艂yn, Rog贸藕no Zamek, K艂贸dk臋, Owczarki, Mokre i Zakurzewo. Przep艂ywa r贸wnie偶 przez kilka jezior: Pop贸wko, Trupel, P艂ow臋偶. Wody Osy nap臋dza艂y niegdy艣 ko艂a m艂yn贸w wodnych w: Zazdro艣ci, Biskupcu Pomorskim, Babalicach, P艂ow臋偶ku, M臋drzycach, S艂upskim M艂ynie oraz w K艂odce. Na terenie wojew贸dztwa kujawsko-pomorskiego rzeka Osa stanowi naturaln膮 historyczn膮 granic臋 pomi臋dzy Ziemi膮 Chehni艅sk膮 a Pomezani膮. W 1994 roku na Osie i obszarze przylegaj膮cym powsta艂 rezerwat krajobrazowy ,,Dolina Osy”, kt贸ry obejmuje obszar ca 670 ha z czego 610 ha stanowi powierzchnia le艣na otaczaj膮ca rzek臋. Pozosta艂e 60 ha to 艂膮ki i koryto rzeki obejmuj膮ce odcinek ok. 14 km pomi臋dzy miejscowo艣ciami Rog贸藕no Zamek i Przes艂awice. Ochronie prawnej podlega 艣rodowisko geograficzne m.in. meandruj膮ca rzeka Parowy, jary, nisze 藕rodliskowe, a tak偶e fauna z orlikiem krzykliwym i hajstr膮 (bocianem czarnym) oraz flor膮 z czosnkiem nied藕wiedzim na czele.

23,0 km 艢wiecie nad Os膮 – koniec szlaku przy dworze II.

Autor tekstu 聽Henryk Mi艂oszewski

 

 

 

Znakowany turystyczny szlak pieszy w kolorze niebieskim, z przebiegiem j/w zosta艂 wyznaczony w terenie przez dzia艂aczy spo艂ecznych z Odzia艂u Miejskiego PTTK im. Mariana Sydowa w Toruniu, kt贸ry jest administratorem szlaku i posiada pe艂ne prawa autorskie zwi膮zane ze szlakiem (przebieg trasy, kilometra偶, kod szlaku, symbolika, nazwa i opis krajoznawczy)

Trasy w okolicy

Kategorie

Rodzaje szlaku: Szlak pieszy (znakowany). Miejscowo艣ci: 艢wiecie nad Os膮. Regiony: Grudzi膮dzki (powiat). Wojew贸dztwa: kujawsko-pomorskie.

Ostatnia modyfikacja: 21 wrze艣nia 2016