Spis tre┼Ťci: ┬á opis ┬á| mapa ┬á| komentarze

Che┼émno – ┼Üwiecie zamek (Mestwina, szlak pieszy, niebieski)

Che┼émno Rynek ÔÇô G┼éog├│wko Kr├│lewskie ÔÇô ┼╗urawia K─Öpa ÔÇô ┼Üwiecie zamek

3.80 (76%) - 5 głosy

10 km

Pobierz ┼Ťlad GPS: KML | GPX

Znak - Szlak pieszy niebieski

Mapa

Opis

Tekst publikowany dzi─Öki uprzejmo┼Ťci┬áOddzia┼éu Miejskiego PTTK w Toruniu

Szlak niebieski Che┼émno ÔÇô ┼Üwiecie jest szlakiem o d┼éugo┼Ťci 11 km ┼é─ůcz─ůcym te dwa miasta zlokalizowane na przeciwleg┼éych brzegach Wis┼éy.

0,0 km Che┼émno (Rynek) – pocz─ůtek szlak├│w: ┼╝├│┼étego Che┼émno-Bydgoszcz, czarnego Che┼émno-Che┼émno oraz zielonego Che┼émno-Che┼émno. Miasto z oko┼éo 20.000 mieszka┼äcami. Prawa miejskie otrzyma┼éo w 1233 r. z r─ůk mistrza krajowego Hermana Balka, kt├│ry lokowa┼é je na terenie dzisiejszego Starogrodu. Oko┼éo 1239 r. miasto zosta┼éo translokowane na teren obecnej dzielnicy Rybaki, sk─ůd oko┼éo 1244 r. usadowi┼éo si─Ö na wzg├│rzach nadwi┼Ťla┼äskich na obecnym miejscu. W 1244 r. ks. Pomorski ┼Üwi─Ötope┼ék zdoby┼é post─Öpem miasto utrzymuj─ůc je przez jaki┼Ť czas. W okresie powsta┼ä Prus├│w oko┼éo 1263 r. w├│dz Ja─çwi─Ög├│w Skumand spustoszy┼é i ograbi┼é okolice Che┼émna nie zdobywaj─ůc miasta. Zamierzeniem Krzy┼╝ak├│w by┼éo ustanowienie Che┼émna stolic─ů pa┼ästwa zakonnego, jednak ekspansja krzy┼╝acka i rozw├│j terytorialny spowodowa┼éy ulokowanie stolicy w Malborku. Miasto od pocz─ůtku XIV w. do po┼éowy XV w. nale┼╝a┼éo do Zwi─ůzku Miast Hanzeatyckich wyrastaj─ůc na du┼╝e i bogate miasto. Wojny polsko-krzy┼╝ackie na pocz─ůtku XV w. spowodowa┼éy pogorszenie si─Ö sytuacji gospodarczej miasta. Cz─Öste podjazdy wojsk odcina┼éy Che┼émno od swoich wiejskich posiad┼éo┼Ťci b─Öd─ůcych gospodarczym zapleczem miasta. W 1440 r. na zje┼║dzie przedstawicieli miast w Elbl─ůgu utworzono Zwi─ůzek Pruski do kt├│rego przyst─ůpi┼éo tak┼╝e Che┼émno. W 1457 r. podczas wojny 13-letniej miasto opanowa┼é podst─Öpem jeden z najwybitniejszych krzy┼╝ackich dow├│dc├│w – Bernard Szumborski. Na mocy nadania kr├│la Ale┬şksandra Jagiello┼äczyka z 1505 r. miasto Che┼émno zosta┼éo przekazane bpom. che┼émi┼äskim co spowodowa┼éo zmniejszenie rangi miasta i jego znaczenie spychaj─ůc je na dalszy plan. Wiek XVII i XVIII spowodowa┼éy upadek gospodarczy miasta. Rozbi├│r Polski w 1772 r. przynosi miastu w┼éadz─Ö prusk─ů oraz sekularyzacj─Ö maj─ůtku ko┼Ťcielnego. Nowe porz─ůdki spowodowa┼éy nap┼éyw niemieckich kolonist├│w oraz siln─ů germanizacj─Ö ludno┼Ťci polskiej. Od po┼éowy XIX w. zacz─ů┼é rozwija─ç si─Ö przemys┼é w Che┼émnie; powsta┼éy wtedy: fabryka maszyn rolniczych, odlewnia ┼╝elaza, odlewnia dzwon├│w, cegielnie, browar i wiele mniejszych firm. W okresie Powstania Styczniowego w latach 1863-64 cz─Ö┼Ť─ç uczni├│w z gimnazjum che┼émi┼äskiego wzi─Ö┼éa czynny udzia┼é walcz─ůc na Ziemi Dobrzy┼äskiej.

.

W 1883 r. miasto uzyska┼éo po┼é─ůczenie kolejowe z Kornatowem. Mieszka┼äcy odzyskali niepodleg┼éo┼Ť─ç w dniu 22 stycznia 1920 r. W okresie mi─Ödzywojennym miasto zosta┼éo siedzib─ů powiatu w wojew├│dztwie pomorskim. II wojna ┼Ťwiatowa spowodowa┼éa zaj─Öcie Che┼émna przez hitlerowc├│w w dniu 6.IX.1939 r. Organizacja Selbstschutu natychmiast przyst─ůpi┼éa do eksterminacji narodu polskiego. Miejscem egzekucji zosta┼éy Dolina w Klamrach, Piaskownia pomi─Ödzy Ma┼éym Czystym a Dorposzem Szlacheckim oraz polana le┼Ťna pod P┼éutowem. Miasto zosta┼éo wyzwolone przez jednostki Armii Czerwonej w dniu 28 stycz┬şnia 1945 r.

 

Ciekawostki: uk┼éad przestrzenny z okresu ┼Ťredniowiecza. Wie┼╝a M┼Ťciwoja zXIII/XIVw. Brama Grudzi─ůdzka z XIII/XIVw. z nadbudowan─ů w 1620 r. kaplic─ů “Na Bramce”, prawie kompletne odcinki mur├│w obronnych z 23 r├│┼╝nie zachowanymi basztami. Ratusz renesansowy z XVI w. Ko┼Ťci├│┼é p.w. Wniebowzi─Öcia NMP z XIII/XIV w. o wspania┼éej gotyckiej architekturze i polichromii, Ko┼Ťci├│┼é p.w. ┼Ü┼Ü Piotra i Paw┼éa – podominika┼äski z XIII/XIV w., Ko┼Ťci├│┼é p.w. ┼Üw. Jakuba i Miko┼éaja – pofranciszka┼äski z XIII/XIV w., Ko┼Ťci├│┼é i klasztor cystersek z XIII/XIV w., Ko┼Ťci├│┼é p.w. ┼Üw. Ducha z XIII/XIV w., Kaplica p.w. ┼Üw. Marcina z p├│┼é. XIV w. Ko┼Ťci├│┼é p.w. Matki Boskiej Cz─Östochowskiej, neoroma┼äski z p├│┼é. XIX w. budynek Akademii Che┼émi┼äskiej z XVI 1/XVI II w. budynek koszar Korpusu Kadet├│w z XVIII/XIX w. oraz wiele innych zabytkowych kamienic. Restauracja. Dojazd PKS.

5,5 km Che┼émno (most na rz. Wi┼Ťle).

7,0 km G┼éog├│wko Kr├│lewskie (skraj wsi) – przy mi─Ödzynarodowej szosie nr 1.

8,5 km Żurawia Kępa (przysiółek).

11,0 km ┼Üwiecie – (miasto) z oko┼éo 27.000 mieszka┼äc├│w. W ko┼äcu XII w. jako rezydencja ksi─Öcia Grzymis┼éawa. W latach 1198-1227 gr├│d zostaje uniezale┼╝niony od ksi─Öcia seniora (wydarzenia w G─ůsawie w 1227 r.). W 1309 r. gr├│d ┼Ťwiecki zostaje zdobyty przez Krzy┼╝ak├│w. Wielki mistrz Dietrich von Altenburg nadaje w 1338 r. przywilej loka┬şcyjny. W 1410 r. na wie┼Ť─ç o zwyci─Östwie grunwaldzkim zaci─Ö┼║ni krzy┬ş┼╝acy pod wodz─ů Dobies┼éawa Pucha┼éy poddaj─ůzamek Polakom. Po I Pokoju Toru┼äskim (1411 r.) ┼Üwiecie wraca do Krzy┼╝ak├│w. Utworzony w 1440 r. w Elbl─ůgu Zwi─ůzek Pruski skupia wiele miast krzy┼╝ackich w tym tak┼╝e i ┼Üwiecie. W 1445 r. wylew Wisty niszczy wa┼éy przeciwpowodziowe miasta. Na wie┼Ť─ç o wybuchu wojny 13-letniej mieszka┼äcy przyst─Öpuj─ů do szturmu zamku, kt├│ry po dw├│ch tygodniach poddaje si─Ö. W drugim roku wojny mieszka┼äc├│w miasta zaskakuj─ů Krzy┼╝acy zdobywaj─ůc je, a nast─Öpnie doszcz─Ötnie pal─ůc i morduj─ůc mieszka┼äc├│w. Po II Pokoju Toru┼äskim (1466) miasto zostaje siedzib─ů starost├│w kr├│lewskich. Sytuacj─Ö miasta i jego mieszka┼äc├│w pogorszy┼éy wojny szwedzkie i zwi─ůzane z nim przemarsze wojsk. W czasie Wojny P├│┼énocnej w latach 1709-11 mieszka┼äc├│w nawiedzi┼éa “czarna ┼Ťmier─ç” powoduj─ůc wyludnienie miasta. W 1772 r. zosta┼éo w┼é─ůczone do pa┼ästwa pruskiego. Kres panowania pruskiego i silnej germanizacji po┼éo┼╝y┼éo uzyskanie niepodleg┼éo┼Ťci w dniu 21 stycznia 1920 r. W dniu 3 wrze┼Ťnia 1939 r. do ┼Üwiecia wkraczaj─ů wojska niemieckie. Najtragiczniejszym miejscem zwi─ůzanym z okupacj─ů hitlerowsk─ů jest Luszk├│wko, gdzie zamordowano oko┼éo 3000 Polak├│w oraz ┼╗yd├│w, mieszka┼äc├│w miasta i okolic. W dniu 10 lutego 1945 r. miasto zosta┼éo wyzwolone przez wojska radzieckie. Ciekawostki: Ruiny zamku wodnego-jedynego na terenie kraju zbudowanego przez Krzy┼╝ak├│w w latach 1309-50. Zamek zosta┼é wzniesiony na planie regularnego czworoboku o wymiarach 50×50 m z4-ma basztami cylindrycznymi. Skrzyd┼éo pn-zach. mia┼éo trzy kondygnacje z kt├│rych piwnice by┼éy wykorzystane jako pomieszczenie gospodarcze, druga kondygnacja na dormitoria a w najwy┼╝szej mie┼Ťci┼éa si─Ö kaplica oraz kapitularz. W skrzydle pd-zach. mie┼Ťci┼éa si─Ö siedziba komtura. Po 1466 r. zamek zostaje odnowiony. W czasie wojny szwedzko – polskiej w 1655 r. zostaje zdobyty przez Szwed├│w, ograbiony i spalony. W ko┼äcu XVIII w. zamek cz─Ö┼Ťciowo rozebrano, a inne pomieszczenia wykorzystano na magazyny. Obecnie trwaj─ů prace maj─ůce na celu wykorzystanie budowli zamkowej na cele turystyczno-kulturalne. Ko┼Ťci├│┼é ┼Üw. Stanis┼éawa Biskupa w zasadniczej bryle wzniesiono na pocz─ůtku XV w. W II po┼éowie XVII w. ko┼Ťci├│┼é przyj─ů┼é obecne kszta┼éty, tr├│jnawowej bazyliki. Wewn─ůtrz kropielnica granitowa z XIII w. oraz 2 p┼éyty nagrobne, kamienne z XVI i XVII w. Ko┼Ťci├│┼é i klasztor Bernardyn├│w wzniesiony w latach 1692-1720 (ko┼Ťci├│┼é) i 1718 r. (klasztor). Dawny m┼éyn kaszowy z potowy XIX w. Ko┼Ťci├│┼é ┼Üw. An┬şdrzeja Boboli zbudowany na pocz─ůtku XX w. jako neogotycki. Zesp├│┼é mur├│w miejskich wzniesionych w latach 1375-92, najlepiej zachowa┬şnych w pobli┼╝u ko┼Ťcio┼éa starofarnego. Koniec szlaku niebieskiego na polu campingowym ko┼éo zamku. Restauracja. Dojazd PKP i PKS.

Henryk Miłoszewski

 

Znakowany turystyczny szlak pieszy w kolorze niebieskim, z przebiegiem j/w zosta┼é wyznaczony w terenie przez dzia┼éaczy spo┼éecznych z Odzia┼éu Miejskiego PTTK im. Mariana Sydowa w Toruniu, kt├│ry jest administratorem szlaku i posiada pe┼éne prawa autorskie zwi─ůzane ze szlakiem (przebieg trasy, kilometra┼╝, kod szlaku, symbolika, nazwa i opis krajoznawczy)

Trasy w okolicy

Kategorie

Rodzaje szlaku: Szlak pieszy (znakowany). Miejscowo┼Ťci: Che┼émno i ┼Üwiecie. Regiony: Che┼émi┼äski (powiat), Dolina Dolnej Wis┼éy, ┼Üwiecki (powiat) i Zesp├│┼é Park├│w Krajobrazowych Che┼émi┼äskiego i Nadwi┼Ťla┼äskiego. Wojew├│dztwa: kujawsko-pomorskie.

Ostatnia modyfikacja: 20 lutego 2017